Να κάνει νέα αρχή στις βαλκανικές σχέσεις, επιτυγχάνοντας να μετριάσει τον αντίκτυπο από την έως τώρα στάση του, επιχειρεί ο Έλληνας πρωθυπουργός συμμετέχοντας για πρώτη φορά στη Διαδικασία του Βερολίνου, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη καμπή για τη σταθερότητα στην περιοχή.
Με ανανεωμένη δυναμική προσέρχεται στη Σύνοδο Κορυφής της Διαδικασίας του Βερολίνου ο Κυριάκος Μητσοτάκης, μετά από τη συνάντησή του με τον Όλαφ Σολτς και με δεδομένη την απομάκρυνση Γαλλίας – Γερμανίας επ αφορμής της γαλλογερμανικής κρίσης.
Στο περιθώριο της Συνόδου που θα γίνει στην Καγκελαρία, οι κ. Μητσοτάκης και Σολτς αναμένεται να έχουν μικρής διάρκειας κατ’ ιδίαν συνάντηση, λίγα 24ωρα μετά τη δυσφορία που εξέφρασε δια… τηλεφώνου ο Ταγίπ Ερντογάν στον Όλαφ Σολτς για τη στήριξη των ελληνικών θέσεων εκ μέρους του.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκινά από θέση απολογούμενου, καθώς η κυβέρνησή του δεν έχει κυρώσει τα πρωτόκολλα που απορρέουν από τη Συνθήκη των Πρεσπών, χάνοντας κρίσιμη επιρροή στη Βόρεια Μακεδονία, ενώ η αδυναμία συνεννόησης με την Αλβανία έχει επιτρέψει την διεύρυνση της επιρροής της Τουρκίας. Επίσης, οι στρατηγική επιλογή αναβάθμισης του διπλωματικού status του Κοσόβου στην Ελλάδα επισφράγισε τον εκφυλισμό των διμερών σχέσεων με τη Σερβία. Προβληματικές είναι και οι σχέσεις με τη Βουλγαρία, η οποία παραμένει σε πολιτικό χάος.
Υπ αυτό το πρίσμα, η Ελλάδα έχει καταλήξει να συνυπάρχει σε μια μάλλον αφιλόξενη γειτονιά. Η αντιστροφή του κλίματος αυτού δεν μπορεί να έρθει βέβαια με βραχύβιες κινήσεις εντυπωσιασμού. Η Σύνοδος για τη Διαδικασία του Βερολίνου αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον Έλληνα πρωθυπουργό ώστε να λάβει σαφές feedback και αίσθηση του κλίματος, ώστε να μπορέσει να πλοηγηθεί αποφεύγοντας παγίδες. Έτσι, σε πρώτο στάδιο, ο στόχος δεν είναι η αναβάθμιση των σχέσεων, αλλά η αποτροπή περαιτέρω φθοράς τους, τόσο σε διμερές όσο και σε συλλογικό επίπεδο.
Η πρόθεση της Αθήνας να προσεγγίσει το Βερολίνο, αποτελεί ένα πρώτο βήμα που εξασφαλίζει τη συμμετοχή στις διεργασίες. Οι επόμενες κινήσεις όμως γίνονται πολύ πιο σύνθετες από το πλέγμα των ισορροπιών και τη διπλωματική, πολιτική και οικονομική διείσδυση που έχει επιτύχει όλο αυτό τον καιρό η Τουρκία. Η Αθήνα, τα τελευταία τρία χρόνια έχει περιοριστεί σε ρόλο θεατή, καθώς οι εσωκομματικές ισορροπίες στο κυβερνών κόμμα περιορίζουν τη δυνατότητα άσκησης αποτελεσματικής εξωτερικής πολιτικής.
Επαφές Μητσοτάκη
Ο πρωθυπουργός, στις επαφές του με τους ομολόγους του, την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, αναμένεται να ενημερώσει για τις τελευταίες προκλήσεις της Άγκυρας. Παράλληλα, θα επιχειρήσει -σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές- να αναδείξει τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ελλάδας, όχι μόνο ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή, αλλά και ως δύναμης-κλειδιού για την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας στα Βαλκάνια και στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ζήτημα που η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι καθίσταται ακόμη πιο επιτακτικό μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται να τονίσει πως η περιφερειακή ενσωμάτωση των Δυτικών Βαλκανίων αποτελεί επένδυση στην ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ανάπτυξή τους, υπογραμμίζοντας τον κομβικό ρόλο που έχει η συνεργασία στην ενέργεια, ιδιαίτερα στο σημερινό γεωπολιτικό τοπίο.
Ευρωπαϊκή προοπτική
Η Ελλάδα, όπως σημειώνουν στο Μέγαρο Μαξίμου, στηρίζει σταθερά την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Ο πρωθυπουργός θα παρέμβει σε ειδική ενότητα που αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και τον ενεργειακό μετασχηματισμό της βαλκανικής, ενδεικτικό -κατά το περιβάλλον του- της σημασίας που αποδίδεται στον ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή, αλλά και της αναγνώρισης των πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει.
Έμφαση ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα δώσει στις υποδομές που αναπτύσσει η χώρα μας για τη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της περιοχής, όπως χαρακτηριστικά συνέβη με τη Βουλγαρία και με τη λειτουργία του ελληνο-βουλγαρικού αγωγού IGB.
Η ατζέντα της Συνίδου
Τις εργασίες της Συνόδου θα ανοίξει ο καγκελάριος της Γερμανίας και λίγο αργότερα θα παρέμβει η πρόεδρος της Κομισιόν. Οι ηγέτες αναμένεται να καταλήξουν στην υιοθέτηση Διακήρυξης για την ενεργειακή ασφάλεια και την πράσινη μετάβαση στα Δυτικά Βαλκάνια, ενώ θα υπογραφούν και τρεις συμφωνίες μεταξύ των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων που αφορούν την κινητικότητα.
Όσον αφορά την ενταξιακή πορεία των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, η θέση της κυβέρνησης είναι αναφανδόν θετική. Όπως έχει πει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, η Ελλάδα στέκεται στο πλευρό των Δυτικών Βαλκανίων, ως η μεγαλύτερη οικονομία της περιοχής, ως μία χώρα η οποία έχει καρπωθεί τα οφέλη από την είσοδο στην ευρωπαϊκή οικογένεια. Έτσι, έχει αποφασιστεί να στηρίξει τα Δυτικά Βαλκάνια στην προσπάθειά τους να γίνουν και αυτά μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τα κράτη αυτά, γνωρίζει η ελληνική πλευρά, η διαδικασία είναι δύσκολη, ωστόσο υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις οι οποίες πρέπει να τηρηθούν.