Ευρείες και σε βάθος αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας ανακοίνωσε η ΕΚΤ, χωρίς ωστόσο να δώσει λεπτομέρειες για μια σειρά από παραμέτρους που περιλαμβάνονται στο νέο “υβριδικό μοντέλο”, όπως το χαρακτήρισε.
Να σηματοδοτήσει το τέλος της εποχής ποσοτικής χαλάρωσης επιχείρησε το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ στο πλαίσιο της αναθεώρησης του λειτουργικού μοντέλου, καθώς μειώνει δραστικά τον ισολογισμό της.
Αν και η ΕΚΤ δεν έχει διευκρινίσει ενδεχόμενους περιορισμούς σε είδος ομολόγων που θα συνεχίσει να επενδύει καθώς περιορίζει το χαρτοφυλάκιο που δημιούργησε στο πλαίσιο της πανδημίας, γνωστό και ως PEPP, εν τούτοις είναι σαφές ότι πλέον η ευελιξία θα υποβαθμιστεί. Κάτι αντίστοιχο αναμένεται και για τα TLTRO’s, τα οποία στήριξαν με άφθονη ρευστότητα τις τράπεζες. Η ΕΚΤ έχει περιορίσει ήδη την επανεπένδυση κεφαλαίου, ενώ από το 2025 θα σταματήσει συνολικά τις πράξεις.
Επίσης, στο πλάνο που ανακοινώθηκε δεν γίνονται αναφορές για ενδεχόμενη αποδοχή πράσινων ομολόγων. Η ΕΚΤ κατέστησε σαφές ότι η μετάβαση θα είναι άκρως πειραματική, λέγοντας ότι θα αναθεωρήσει τις παραμέτρους των νέων κανόνων έως το 2026 «ή νωρίτερα, εάν χρειαστεί».
Στην πραγματικότητα, η ΕΚΤ τώρα θέλει να κάνει ένα βήμα πίσω, αλλά τα πρώτα αποτελέσματα μιας ευρείας αναθεώρησης του επιχειρησιακού της πλαισίου άφησαν σημαντικά ερωτήματα αναπάντητα, υπογραμμίζοντας πόσο μακρύς και αβέβαιος θα είναι ο δρόμος προς μια νέα «κανονικότητα».
Μια λεπτομέρεια που παρείχε η ΕΚΤ ήταν ότι δεν θα αλλάξει τα ελάχιστα υποχρεωτικά αποθεματικά της στο πλαίσιο της επανεξέτασης. Αυτό σημαίνει ότι οι τράπεζες θα εξακολουθούν να πληρώνονται για όλες εκτός από το 1% των καταθέσεών τους στην ΕΚΤ. Οι τράπεζες της Ευρωζώνης είχαν εστιάσει το lobbying στην αποφυγή οποιασδήποτε αύξησης του MRR, καθώς κάτι τέτοιο θα περιόριζε τα έσοδα από τόκους.
Οι προτάσεις που διατύπωσε αντανακλούσαν τις δυσκολίες επινοήσεως ενός νέου συνόλου κανόνων που θα είναι ταυτόχρονα αποτελεσματικοί και απαλλαγμένοι από ανεπιθύμητες παρενέργειες.
Το σημαντικό είναι ότι η ΕΚΤ δεν έδωσε καμία ένδειξη για το πόσο μεγάλος αναμένει να είναι ο ισολογισμός της στο μέλλον.
Τα επιτόκια
Σε αυτό που χαρακτήρισε ως «υβριδικό» νέο καθεστώς, η ΕΚΤ είπε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τα επιτόκια της αγοράς με τη διευκόλυνση καταθέσεων, χαρακτηριστικό του τρέχοντος καθεστώτος «άφθονων αποθεματικών». Θα κατέχει επίσης, τελικά, ένα οιονεί μόνιμο ή «δομικό» χαρτοφυλάκιο ομολόγων, διάδοχο των χαρτοφυλακίων που έχει συσσωρεύσει μέσα από χρόνια ποσοτικής χαλάρωσης.
Ωστόσο, είπε επίσης ότι θέλει να αποκαταστήσει έναν «κεντρικό ρόλο» στις δανειοδοτικές πράξεις, τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες, που κυριαρχούσαν στο καθεστώς των «έλλειψης αποθεματικών» πριν από το 2008.
Αλλά προς το παρόν, οι τράπεζες έχουν όλα τα αποθεματικά που χρειάζονται,
Έτσι, η ΕΚΤ αντιμετωπίζει μια πρόκληση για την αναβίωση των δανειοδοτικών πράξεων με τις οποίες καθοδηγούσε την πολιτική.
Σε μια προσπάθεια να γίνει πιο ελκυστικός αυτός ο δανεισμός, η διαφορά —ή διαφορά— μεταξύ του επιτοκίου καταθέσεων και του επιτοκίου κύριας αναχρηματοδότησης (MRO) θα μειωθεί στο 0,15% από τον Σεπτέμβριο, από 0,5% που είναι σήμερα. Το επιτόκιο δανεισμού έκτακτης ανάγκης, ή «marginal» διευκόλυνσης δανεισμού, θα προσαρμοστεί επίσης ταυτόχρονα για να διασφαλιστεί ότι θα παραμείνει μόνο 0,25% πάνω από το επιτόκιο MRO. Οι τράπεζες θα εξακολουθούν να μπορούν να δανείζονται ό,τι θέλουν, αρκεί να έχουν επαρκείς εξασφαλίσεις.
Η στένωση του «διάδρομου» μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων και κύριας αναχρηματοδότησης «θα περιορίσει τα πιθανά περιθώρια αστάθειας στα βραχυπρόθεσμα επιτόκια της αγοράς χρήματος», καθώς η ΕΚΤ μεταβαίνει στο νέο πλαίσιο. Η ΕΚΤ υπογράμμισε πρόκειται για βήμα που διαφέρει από τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, μια διαδικασία που οι αγορές αναμένουν να ξεκινήσει τον Ιούνιο.
