Τη βιωσιμότητα και κυκλοκότητα του ήδη αποδυναμωμένου προϊόντος του ελληνικού τουρισμού υπονομεύουν έτι περαιτέρω οι φωτιές του καλοκαιριού και ιδιαίτερα το σκηνικό που δημιουργήθηκε στη Ρόδο, με 19 χιλιάδες εκτοπισμένους και μαζικό επαναπατρισμό 70,000 τουριστών σε δύο μόνο μέρες, με προοπτική εκθετικής αύξησης, ενώ ταυτόχρονα έχουν ανασταλεί και οι αφίξεις…
Ο κύριος πυλώνας της οικονομίας που μαζί με την ναυτιλία κρατά το ΑΕΠ της Ελλάδας προσπαθεί να σταθεί με ένα πόδι σε φθαρμένο σκοινί. Την ίδια στιγμή, το υψηλό ενεργειακό κόστος συμπιέζει τη βιομηχανία, συνθήκες που υπονομεύουν το βασικό σενάριο redunduncy planning για την ελληνική οικονομία, αμφισβητώντας ευθέως τη βιωσιμότητα του αναπτυξιακού μοντέλου.
Ξενοδοχεία και εστίαση κυρίως στην Ρόδο αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδος βλέπουν να αδειάζουν τα ταμεία τους.
Την ίδια στιγμή οι απώλειες από τις πυρκαγιές που συνεχίζονται ανεβάζουν σε δυσθεώρητα ύψη τα κονδύλια του κρατικού προϋπολογισμού καθώς το υπουργείο κλιματικής αλλαγής αλλά και ο νέος υπουργός Βασίλης Κικίλιας εμπλέκει φορείς, επιμένοντας σε μοντέλα διαχείρισης καταστροφών με δαιδαλώδεις διαδικασίες, αλληλεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων και συνταγές που στο παρελθόν έχουν οδηγήσει σε φιάσκο.
Το υπουργείο, με άλλα λόγια, δεν σχεδιάζει την μεταφορά κινδύνων από φυσικές καταστροφές από το δημόσιο σε ιδιώτες ώστε να μην επιβαρυνθεί κρατικός προϋπολογισμός όπως πρόσφατα με το Μάτι και άλλες πυρκαγιές που προκάλεσαν βιβλικές καταστροφές στην Ελλάδα. Αποκλείοντας το υπουργείο κλιματικής αλλαγής την μεταφορά τέτοιων κινδύνων από το δημόσιο σε ιδιώτες αποκλείει έμμεσα την χώρα από την ανάπτυξη, τους εργαζόμενους από το να παραμείνουν στις θέσεις εργασίας τους και το δημόσιο από το να λαμβάνειν έσοδα, όπως τον ΕΝΦΙΑ που τον αναστέλλει για τους πυρόπληκτος.
Με δεδομένο ότι ο τουρισμός για την Ελλάδα δεν αποτελεί μόνο στιβαρό πυλώνα του ΑΕΠ, αλλά και εργαλείο μεγέθυνσης του γεωοικονομικού αποτυπώματος της χώρας και μείζον παράγοντα του soft power στο διεθνές γεωοικονομικό περιβάλλον.
Τα μέτρα… και οι λύσεις που δεν δίνονται
Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν, σύμφωνα με την αγορά, δεν επαρκούν ούτε για την ανακούφιση των πληγέντων, πόσο μάλλον για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας, την αποφυγή σπιράλ, την επανάκαμψη και αντιστροφή του αρνητικού κλίματος που δημιουργείται.
Σε τέτοιες περιστάσεις, διεθνώς προκρίνονται λύσεις πλατφόρμας διαμοιρασμού ρίσκου, όπως η μεταφορά του ρίσκου σε ιδιώτες ή σε ένα pool αντασφαλιστικών κινδύνων με την συμμετοχή του κράτους, θα οδηγούσε σε άμεσες αποζημιώσεις και στα πόσα που έχουν ασφαλιστεί χωρίς ολιγωρίες και μακροσκελείς διαδικασίες που θα απονευρώσουν την όποια επιχειρηματική πρωτοβουλία και διάθεση άμεσης επανάκαμψης. Τέτοιες λύσεις, που εμπλέκουν ευρύτερους παράγοντες της αγοράς και διευρύνουν το φάσμα και πλέγμα των δράσεων μπορούν να κινητοποιήσουν περισσότερα κεφάλαια, να οδηγήσουν σε καλύτερη διαχείριση, εκμετάλλευση του momentum και να προτυποποιήσουν νέες διαδικασίες.
Στην πραγματικότητα, ο σχεδιασμός που υλοποιείται στοχεύει κυρίως στην επικοινωνιακή διαχείριση της κρίσης και τον περιορισμό του άμεσου πολιτικού κόστους. Έτσι, υποεκτιμάται ο πραγματικός κίνδυνος για την οικονομία, καθώς τα προβλήματα μετεξελίσσονται και καθίστανται από βραχυχρόνια σε μεσο-μακροχρόνια και από επιχειρησιακά σε δομικά. Με αυτό τον τρόπο υποθηκεύεται η αναπτυξιακή αυτονομία των περιοχών που επλήγησαν, καλλιεργείται επιδοματική κουλτούρα και στις επιχειρήσεις, σπαταλώνται κονδύλια του προϋπολογισμού και απονευρώνεται η όποια επιχειρηματική και επενδυτική δυναμική.
Τα μέτρα
- Πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής συνδρομής
Ενεργοποιείται τις επόμενες ημέρες η πλατφόρμα arogi.gov.gr ώστε οι πυρόπληκτοι πολίτες και οι πληγείσες επιχειρήσεις να υποβάλουν αίτηση για την πρώτη αρωγή έναντι στεγαστικής συνδρομής για τα πυρόπληκτα κτίρια, η οποία θα καταβάλλεται μετά από τις απαραίτητες διασταυρώσεις και ελέγχους. Δικαιούχοι της ενίσχυσης είναι ιδιοκτήτες, κατά πλήρη ή ψιλή κυριότητα, κτιρίων που υπέστησαν βλάβες από τις πυρκαγιές, τα οποία χαρακτηρίζονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, ως επικίνδυνα για χρήση («κόκκινα») ή ως προσωρινά ακατάλληλα για χρήση («κίτρινα»), με το ποσό της πρώτης αρωγής να ανέρχεται σε 10.000 ευρώ ή σε 5.000 ευρώ, αντίστοιχα.
- Παροχή στεγαστικής συνδρομής σε φυσικά και νομικά πρόσωπα για την αποκατάσταση κτιρίων
Με την ολοκλήρωση των αυτοψιών από τις υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Αποκατάστασης Φυσικών Καταστροφών και Κρατικής Αρωγής, θα οριοθετηθούν οι πληγείσες περιοχές και θα χορηγηθεί στεγαστική συνδρομή για την επισκευή/ανακατασκευή των κτιρίων. Η στεγαστική συνδρομή, η οποία αποτελείται από δωρεάν κρατική αρωγή (80%) και άτοκο δάνειο (20%) με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου, χορηγείται στους ιδιοκτήτες των πληγέντων κτιρίων και έως το μέγιστο όριο των 150 τ.μ. από το σύνολο του αθροίσματος των εμβαδών των ιδιοκτησιών τους, με σκοπό την αποκατάστασή τους (επισκευή ή ανακατασκευή, ανάλογα με τις βλάβες που παρουσιάζουν).
- Επιδότηση ενοικίου ή συγκατοίκησης
Παρέχεται, σε συνέχεια της οριοθέτησης των πληγεισών περιοχών, επιδότηση ενοικίου ή συγκατοίκησης για την κάλυψη δαπανών προσωρινής στέγασης των μόνιμων κατοίκων, οι κατοικίες των οποίων επλήγησαν από τις πυρκαγιές, με το ύψος της επιδότησης, να κυμαίνεται από 300 ως και 500 ευρώ, ανάλογα με τις παραμέτρους.
- Πρώτη αρωγή έναντι κρατικής αρωγής προς πληγείσες επιχειρήσεις
Μέσω της πλατφόρμας arogi.gov.gr χορηγείται πρώτη αρωγή έναντι επιχορήγησης για την αντιμετώπιση ζημιών, προς πληγείσες επιχειρήσεις και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορείς, ανάλογα με το επίπεδο της ζημιάς. Το ύψος της ενίσχυσης πρώτης αρωγής ανέρχεται σε 2.000 ευρώ για μεσαίο εύρος ζημιάς και 4.000 ευρώ για μεγάλο εύρος ζημιάς στα στοιχεία ενεργητικού τους. Η ενίσχυση πρώτης αρωγής δεν αφορά σε επιχειρήσεις με μικρό εύρος ζημιάς στα στοιχεία ενεργητικού τους, στις οποίες θα χορηγηθεί προκαταβολή. Η καταβολή της ενίσχυσης πρώτης αρωγής γίνεται κατόπιν διασταύρωσης των στοιχείων των αιτούντων πρώτης αρωγής με τις αιτήσεις πληγεισών επιχειρήσεων που έχουν υποβληθεί στην Περιφέρεια για την καταγραφή και εκτίμηση ζημιών από τις επιτροπές κρατικής αρωγής.
- Προκαταβολή έναντι κρατικής αρωγής προς πληγείσες επιχειρήσεις
Χορηγείται προκαταβολή έναντι της συνολικής επιχορήγησης προς πληγείσες επιχειρήσεις -συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών εκμεταλλεύσεων– και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα φορείς, σε ποσοστό 20% επί της εκτιμηθείσας ζημιάς, σε συνέχεια της χορήγησης της πρώτης αρωγής, ακολουθώντας τις προβλεπόμενες διαδικασίες ώστε μέρος της ενίσχυσης να καταβάλλεται σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά τη φυσική καταστροφή. Η προκαταβολή χορηγείται σε συνέχεια της καταγραφής και εκτίμησης ζημιών που πραγματοποιείται από τις επιτροπές κρατικής αρωγής της Περιφέρειας, σταδιακά, ανάλογα με την πορεία ολοκλήρωσης του έργου των επιτροπών.
- Κρατική αρωγή προς πληγείσες επιχειρήσεις και αγροτικές εκμεταλλεύσεις
Μετά την καταβολή της πρώτης αρωγής και της προκαταβολής θα προχωρήσει και η χορήγηση του τελικού ποσού της επιχορήγησης προς τις πληγείσες επιχειρήσεις, με την επιχορήγηση να καλύπτει μέρος της εκτιμηθείσας ζημιάς σε στοιχεία ενεργητικού της επιχείρησης, όπως αυτή προκύπτει από το έργο των επιτροπών κρατικής αρωγής. Ειδικότερα, η επιχορήγηση αφορά ζημιές σε μηχανολογικό εξοπλισμό, πρώτες ύλες, εμπορεύματα και κατεστραμμένα οχήματα της επιχείρησης. Η τελική επιχορήγηση συμψηφίζεται με την χορηγηθείσα πρώτη αρωγή και προκαταβολή, ενώ στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Σε ένα πλαίσιο συνεργασίας και συντονισμού που ξεκίνησε άμεσα με τις Περιφέρειες, οι οποίες και συστήνουν τις επιτροπές κρατικής αρωγής, προωθείται η διαδικασία εκτίμησης των ζημιών στις επιχειρήσεις και στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, ώστε -αφού ολοκληρωθεί η εκτιμητική διαδικασία- να χορηγηθεί και το τελικό ποσό της επιχορήγησης, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα σχετικά δεδομένα. Τέλος, όσον αφορά τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, και εφόσον κριθεί απαραίτητο θα ενεργοποιηθεί το σχήμα επιχορήγησης επί των φυτικών μέσων παραγωγής από την κρατική αρωγή, σε ένα πλαίσιο συνεργασίας με τα συναρμόδια Υπουργεία και τον ΕΛΓΑ.
- Αποζημιώσεις για τις πρώτες ανάγκες των νοικοκυριών και για οικοσκευή
Στα πληγέντα από την πυρκαγιά νοικοκυριά θα καταβληθούν, σε συνεργασία με τους Δήμους, χρηματικά ποσά ενισχύσεων, ανάλογα με την καταγραφή των ζημιών. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η καταβολή αποζημιώσεων προς τα νοικοκυριά που επλήγησαν, ως εξής: (α) οικονομική ενίσχυση, ποσού 600 ευρώ, σε κάθε νοικοκυριό που έχει πληγεί η κύρια κατοικία του, για την κάλυψη των πρώτων αναγκών του, προσαυξημένο ανάλογα για πολύτεκνες οικογένειες και άτομα με ειδικές ανάγκες, (β) οικονομική ενίσχυση ποσού μέχρι 6.000 ευρώ ανά νοικοκυριό, για την επισκευή ή την αντικατάσταση οικοσκευής της κύριας πληγείσας κατοικίας, ενώ η εν λόγω ενίσχυση περιορίζεται στο 50% για τις περιπτώσεις δευτερεύουσας κατοικίας, και (γ) οικονομική ενίσχυση 4.500 ευρώ σε άτομα που υπέστησαν αναπηρία (67%) από τραυματισμό στη φυσική καταστροφή.
- Αναστολή καταβολής φορολογικών υποχρεώσεων
Στις περιοχές που κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των πυρκαγιών, θα χορηγηθεί αναστολή της πληρωμής των εκκρεμών και βεβαιωμένων φορολογικών υποχρεώσεων, για έξι μήνες, τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τα φυσικά πρόσωπα που έχουν πληγεί. Ειδικότερα, η αναστολή αφορά στοχευμένα τις επιχειρήσεις που πιστοποιούνται ως πληγείσες με σχετική βεβαίωση της Περιφέρειας και εντάσσονται στο πλαίσιο της κρατικής αρωγής προς πληγείσες επιχειρήσεις. Αντίστοιχα, η αναστολή αφορά τα φυσικά πρόσωπα τα οποία πιστοποιείται ότι έχουν υποστεί ζημιές στις κατοικίες τους, στο πλαίσιο της ένταξής τους στο σχήμα παροχής στεγαστικής συνδρομής και αποζημίωσης οικοσκευής.
- Αναστολή διενέργειας πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης
Δύναται να παρασχεθεί αναστολή διενέργειας κάθε πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης επί της κινητής ή ακίνητης περιουσίας των πληγέντων από την πυρκαγιά, για έξι μήνες. Η αναστολή αφορά στοχευμένα τις επιχειρήσεις που είναι πληγείσες και τα φυσικά πρόσωπα που έχουν υποστεί ζημιές στις κατοικίες τους. Ειδικότερα, για τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και τις νομικές οντότητες που δικαιούνται το συγκεκριμένο μέτρο, αναστέλλεται, για έξι μήνες, η διενέργεια κάθε πράξης αναγκαστικής εκτέλεσης επί της κινητής ή ακίνητης περιουσίας τους, εξαιρουμένων των απαιτήσεων για διατροφή. Η αναστολή καταλαμβάνει, ιδίως, τη διενέργεια πλειστηριασμών, κατασχέσεων, αποβολών και προσωπικών κρατήσεων.
- Τριετής απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ
Τα κτίσματα μετά του αναλογούντος σε αυτά οικοπέδου, τα οποία βρίσκονται σε περιοχές που κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των πυρκαγιών και έχουν χαρακτηρισθεί ως επικίνδυνα ή προσωρινά ακατάλληλα για χρήση, δύναται να απαλλαγούν από τον ΕΝΦΙΑ για μία τριετία, με την προϋπόθεση ότι κατά τον χρόνο αυτόν η κυριότητα ή το εμπράγματο δικαίωμα στο ακίνητο ανήκει στον υπόχρεο σε φόρο του έτους αυτού.
- Ρύθμιση και αναστολή ασφαλιστικών εισφορών
Κατόπιν της οριοθέτησης των πληγεισών περιοχών, παρέχεται η δυνατότητα να ενταχθούν σε διαδικασία ρύθμισης και αναστολής ασφαλιστικών εισφορών, οι επιχειρήσεις που βρίσκονται εντός των οριοθετημένων περιοχών και έχουν πληγεί από τις πυρκαγιές. Η αναστολή ασφαλιστικών υποχρεώσεων, για έξι μήνες, με αντίστοιχη διαδικασία ρύθμισης αυτών, αφορά στοχευμένα τις πληγείσες από τη φυσική καταστροφή επιχειρήσεις, οι οποίες πιστοποιούνται ως πληγείσες με σχετική βεβαίωση της Περιφέρειας και εντάσσονται στο πλαίσιο της κρατικής αρωγής προς πληγείσες επιχειρήσεις.
- Αναστολή συμβάσεων εργασίας
Διαμορφώνεται ειδικό σχήμα στήριξης της απασχόλησης για τις επιχειρήσεις που έχουν πληγεί από τις πυρκαγιές, με τη παροχή δυνατότητας αναστολής των συμβάσεων εργασίας και χορήγησης αντίστοιχου επιδόματος, ύψους 534 ευρώ, προς τους εργαζόμενους των πληγεισών επιχειρήσεων για ένα τρίμηνο. Όπως και τα λοιπά μέτρα, το μέτρο αφορά στοχευμένα τις επιχειρήσεις που πιστοποιούνται ως πληγείσες και εντάσσονται στο πλαίσιο της κρατικής αρωγής προς πληγείσες επιχειρήσεις.
- Έκτακτη χρηματοδότηση προς τους ΟΤΑ
Σε ένα πλαίσιο συνεργασίας με τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, θα προχωρήσει έκτακτη χρηματοδότησή τους -όπου κριθεί η ανάγκη- για την κάλυψη ζημιών σε δίκτυα και υποδομές.
