Ουσιωδώς πιο αδύναμο απ΄ότι αρχικά διαρρέονταν θα είναι το μήνυμα της υπογραφής του East Med στην Αθήνα στις 2 Ιανουαρίου, καθώς θα συμμετάσχουν Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρος, όχι όμως η Ιταλία, η οποία παραστεί μέσω κλιμακίου, αλλά δεν θα υπογράψει.
Αν και η επίσημη εξήγηση που δίδεται αποδίδει την αποστασιοποίηση της Ρώμης σε αντιδράσεις πολιτών, αντίστοιχες με αυτές που αντιμετώπισε ο TAP, αυτό στην πραγματικότητα δεν αποτελεί λόγο για την αναβολή μιας γεωστρατηγικής απόφασης, όπως η υπογραφή του East Med. Στην πραγματικότητα, η Ιταλία, μετά από διαβουλεύσεις με τη Ρωσία και την Τουρκία, επιχειρεί να τηρήσει μια πιο διαλλακτική στάση ώστε να μην πυροδοτήσει την Τουρκία απέναντι στην Ευρώπη, τουλάχιστον όχι πριν την επίσκεψη της Άγκελα Μέρκελ στην Άγκυρα που αναμένεται εντός του Ιανουαρίου.
Ο στόχος της υπογραφής για κατασκευή του αγωγού EastMed «σ’ αυτή τη φάση αποτελεί πρωτίστως πολιτική ενέργεια» και αποτέλεσμα των «αλλεπάλληλων επαφών του Προέδρου Αναστασιάδη» με Πρωθυπουργούς Ελλάδας και Ισραήλ και με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου, καθώς και των ΥΠΕΞ των τριών χωρών. Αυτό σχολίασε στο κρατικό ραδιόφωνο ο αναπληρωτής Κυβερνητικός Εκπρόσωπος της Κύπρου Παναγιώτης Σεντώνας, προσθέτοντας ότι στην τελετή υπογραφής για τη δημιουργία του EastMed,
«θα βρίσκεται και εκπρόσωπος της ιταλικής κυβέρνησης, η οποία, προς το παρόν, δεν υπογράφει για τεχνικούς λόγους, χωρίς να υπάρχουν διαφωνίες σε θέματα ουσίας».
Αποκάλυψε, επίσης, πως
«το πρόβλημα με την Ιταλία αφορά κάποιες διαμαρτυρίες από κατοίκους περιοχών, από τις οποίες θα διέλθει ο αγωγός» και προς αυτόν τον σκοπό θα υπάρξουν επαφές προς το τέλος της άλλης βδομάδας μεταξύ Ρώμης–Αθήνας. Ο κ. Σεντώνας διαβεβαίωσε πως η Ιταλία παραμένει θετική για την υλοποίηση του έργου και υπάρχει ήδη η χρηματοδότηση από την ΕΕ για τις τεχνικές μελέτες.Υπενθυμίζεται ότι στις 2 Ιανουαρίου αναμένεται να υπογραφεί στην Αθήνα η Διακρατική Συμφωνία για τον ενεργειακό αγωγό EastMed, σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη.
Από ιταλικής πλευράς, σε μια προσπάθεια να μετριαστεί ο αρνητικός αντίκτυπος της αναμενόμενης αλλά βαρύνουσας απουσίας της Ρώμης, από διάφορες πηγές διαρρέεται και αναπαράγεται ενας εντεκάλογος που εξηγεί τη στάση της ιταλικής κυβέρνησης:
- Η Ιταλία δεν είναι επίσημα εταίρος του αγωγού EastΜed, επίσημοι εταίροι είναι Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ.
- Ο αγωγός που θα συνδέσει τον αγωγό EastMed με το ιταλικό δίκτυο φυσικού αερίου είναι ο IGI Poseidon
- Αυτός είναι ένας άλλος και διαφορετικός αγωγός, και είναι σημαντικό αυτό να το έχουμε κατά νου.
- Συνεπώς, η Ιταλία θα υπογράψει εγκαίρως με την Ελλάδα τις σχετικές συμφωνίες για «Engineering, Procurement, Construction», την «Operations & Maintenance» και τη διασύνδεση των αγωγών EastMed και IGI Poseidon.
- Η Ιταλία και η Ελλάδα κάνουν δύο πράγματα ούτως ώστε να συμβεί αυτό:
- Υπέγραψαν το Μνημόνιο Συναντίληψης στα τέλη Νοεμβρίου.
- Εργάζονται προς την οριοθέτηση μιας κοινής ΑΟΖ, για την τελειοποίηση όλων των νομικών και διοικητικών ζητημάτων που σχετίζονται με την τοποθέτηση και λειτουργία του υποθαλάσσιου τμήματος του IGI Poseidon. Έτσι, η Ιταλία κάνει ό,τι απαιτείται.
- Επιπλέον, η Ιταλία είναι αποφασισμένη να επιτρέψει σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ να υπογράψουν τη συμφωνία αγωγού EastMed. Χωρίς την Ιταλία δεν θα υπήρχε τέτοιος αγωγός. Ας δούμε γιατί:
- Το 80% αυτού του φυσικού αερίου θα πωληθεί στην Ιταλία (8 Bcm /10 Bcm).
- Η Ιταλία διαθέτει το 50% του αγωγού EastMed μέσω της Edison SpA.
- Η ENI SpA είναι σημαντικός προμηθευτής αυτού του αγωγού μέσω της μαζικής συμμετοχής της στη γενικότερη βιομηχανία «Operations & Maintenance».
Αυτά αναφέρει σε post του ο Ιταλός ενεργειακός αναλυτής Μάρκο Φλωριάν στο twitter του και καταλήγει επισημαίνοντας ότι,
«το έγγραφο που θα υπογραφεί στις 2 Ιανουαρίου 2020 δεν θα είχε καμία οικονομική σκοπιμότητα. Εάν Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ το υπογράφουν, αυτό γίνεται διότι η Ιταλία είναι μαζί τους, όπως και πρέπει».
Παρά την προσπάθεια να αμβλυνθούν οι εντυπώσεις με τέτοιου είδους παρεμβάσεις τα ερωτήματα για τη στάση της ιταλικής κυβέρνησης απέναντι στην Τουρκία δεν περιορίζονται στον East Med, αλλά εκτείνονται και στην κυπριακή ΑΟΖ, όπου η ENI απέφυγε να πραγματοποιήσει έρευνες και εξορύξεις όταν παρενοχλήθηκε από τουρκικά πολεμικά πλοία, εν αντιθέσεις με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία.
Με δεδομένο μάλιστα ότι τόσο ο IGB Poseidon όσο και τα κυπριακά κοιτάσματα είναι ζωτικά για τη βιωσιμότητα του East Med, η στάση της Ιταλίας -μέχρι στιγμής- θέτει το project του ανατολικού ενεργειακού διαδρόμου της ΕΕ, εν αμφιβόλω.
Βέβαια, όπως έχει επισημάνει το Crisis Monitor, οι λόγοι που Ιταλία δεν συντάσσεται ανεπιφύλακτα με τον East Med έχουν και ευρωπαϊκές παραμέτρους, καθώς η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις για τον Nord Stream 2, θέτοντας Γερμανία, Γαλλία κατ΄επέκταση την ΕΕ σε αμυντική θέση. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το Βερολίνο χαρακτήρισε τις αμερικανικές κυρώσεις προσπάθεια παρέμβασης στα εσωτερικά ζητήματα της Γερμανίας και της ΕΕ.
Έτσι, καθώς ο Τραμπ κλείνει στις 15 Ιανουαρίου την πρώτη συμφωνία τερματισμού του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ-Κίνας, αναμένεται παράλληλα να ανοίξει το μέτωπο με την ΕΕ, στο πλαίσιο του οποίου τα ενεργειακά θα παίξουν ρόλο. Συνεπώς, ο East Med ακόμα και να χαραχθεί, ακόμα δεν φτάνει στο σημείο της πολιτικής ωρίμανσης προς υλοποίηση εξαιτίας της ευρύτερης αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ. Τα ενεργειακά της Ευρώπης, μάλιστα, δεν αποτελούν ζήτημα που αναδεικνύει μόνο ο Ντόναλντ Τραμπ, καθώς κατά του Nord Stream 2 είχε ταχθεί ανοιχτά και ο Μπαράκ Ομπάμα.
