Πρωτοβουλίες που φέρνουν την πίεση στην Ελλάδα και ανεβάζουν το γεωπολιτικό ρίσκο στην περιοχή, υπονομεύοντας τις αναπτυξιακές προοπτικές της οικονομίας, αναλαμβάνει η Τουρκία, προσπαθώντας να εξαναγκάσει την ελληνική κυβέρνηση σε εφ’ όλης της ύλης και άνευ όρων διαπραγματεύσεις για ενεργειακά του Νοτίου Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου, συμπεριλαμβανομένου και του Κυπριακού
Σε αυτό το πλαίσιο η Άγκυρα επιχειρεί να εντάξει τις διεκδικήσεις που απορρέουν από το Μνημόνιο με την Λιβύη σε ευρύτερο και συνολικό πλαίσιο διαπραγμάτευσης με την Ελλάδα και την Κύπρο, σε διμερές επίπεδο, υπό διεθνή πίεση καθώς η παρουσία της μπλοκάρει σχεδιασμούς των ΗΠΑ και της ΕΕ στην περιοχή.
Του λόγου το αληθές επιβεβαιώνουν οι τελευταίες -μέχρι ώρας- δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Άμυνας, Χουλουσί Ακάρ, ο οποίος μιλά για συνολική διαπραγμάτευσης επί όλων των ενεργειακών πόρων, ενώ την ίδια στιγμή από την Τουρκία διαρρέεται σχέδιο αποστολής ερευνητικού σκάφους στα ανοιχτά της Κρήτης.
Στήνοντας ένα τέτοιο σκηνικό και υπονομεύοντας τις πολιτικές αντοχές της κυβέρνησης μέσω της κλιμάκωσης των προσφυγικών ροών, η Άγκυρα θέλει να ποδηγετήσει την Ελλάδα στην αποδοχή ενός πλήρους πακέτου διαπραγματεύσεων που θα οδηγήσει σε αναθεώρηση των κεκτημένων στα ενεργειακά και το Κυπριακό και να διασπάσει τις -υπό διαμόρφωση και ανώριμες ακόμα- περιφερειακές δομές ασφάλειας.
Για να πετύχει το σχέδιό του, ο Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε τη χρονική στιγμή της πολιτικής μετάβασης στην ΕΕ, του αδιεξόδου στο Ισραήλ, του κενού εξουσίας στη Μέση Ανατολή και της αναδιάταξης των ισορροπιών στο ευρωπαϊκό διευθυντήριο, καθώς έτσι περιορίζονται τα περιθώρια αποτελεσματικής αντίδρασης του διεθνούς παράγοντα.
Μεταξύ άλλων ο Χουλουσία Ακάρ επισήμανε ότι:
«Το ευκολότερο που μπορεί να γίνει στο θέμα αυτό είναι η δίκαιη διανομή κάθε πόρου και πλούτου που βρίσκεται στο Αιγαίο, την Ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο. Αν δεν συμβεί αυτό δεν θα επιτρέψουμε μια αντίθετη απόφαση. Δεν μπορεί να επιβιώσει καμία απόφαση η οποία δεν συμπεριλαμβάνει την Τουρκία και αυτό πρέπει να το γνωρίζουν όλοι. Η Κύπρος είναι δική μας υπόθεση και δεν τίθεται θέμα να υποχωρήσουμε».
Από ελληνικής πλευράς η κυβέρνηση φαίνεται -αν και καθυστερημένα, να εγκαταλείπει το νωχελικό και συμβιβαστικό προφίλ και αναζητά κάθε είδους συμμαχία για τη χαλιναγώγηση της Τουρκίας, επιλέγοντας να διατηρήσει κλειστά τα χαρτιά της. Για το λόγο αυτό συντάσσεται πλέον ανοιχτά με τον στρατάρχη Χαφτάρ στη Λιβύη, ο οποίος ελέγχει τη Βουλή, η οποία αρνείται να κυρώσει τα Μνημόνια και ο πρόεδρος της ήρε τη νομιμοποίηση της κυβέρνηση GNA με επιστολή στον γγ των Ηνωμένων Εθνών.
Επίσης, όπως αναφέρει η Γενί Σαφάκ, οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις εντείνουν την παρουσία τους στην Κρήτη, κινήσεις που ανεξαρτήτως των εκφάνσεων που γίνονται αισθητές έχουν στόχο να δημιουργήσουν αίσθηση κυριότητας και να πρπλάβουν εμφάνηση τουρκικών σκαφών και προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων.
Η κατάσταση τώρα
Λίγο μετά την κύρωση του Μνημονίου από την τουρκική Εθνοσυνέλευση η κυβέρνηση της Λιβύης κύρωσε με τη σειρά της το κείμενο της συμφωνίας, χωρίς ωστόσο να περάσει από τη Βουλή, η οποία είχε δια του προέδρου της εναντιωθεί στο ενδεχόμενο. Έτσι, σύμφωνα με την Άγκυρα, ενεργοποιούνται τα δικαιώματα που προβλέπονται και αποκτά το δικαίωμα ερευνών και γεωτρήσεων.
Ήδη η Τουρκία εκδίδει σχετικές NAVTEX “δοκιμάζοντας τα νερά” και προδιαθέτοντας για την στρατηγική που θα ακολουθήσει, η οποία θα ευθυγραμμίζεται με αυτή που ακολουθεί στην Κύπρο, όπου εκμεταλλεύεται το ψευδοκράτος για να αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας και να τρομοκρατεί επενδυτές.
Η κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) της Λιβύης που ανακοίνωσε η Λιβύη ανακοίνωσε την Κυριακή ότι έχουν τεθεί σε ισχύ συμφωνίες με την Τουρκία σχετικά με τους τομείς της θαλάσσιας δικαιοδοσίας καθώς και με τη στρατιωτική συνεργασία και την ασφάλεια.
Σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης της Λιβύης, η κυβέρνηση της χώρας ζήτησε από όλες τις αρμόδιες αρχές να θέσουν σε ισχύ τις διατάξεις του μνημονίου, αμέσως μετά την επικύρωσή τους.
Όπως αναφέρει το πρακτορείο Anadolu οι αποφάσεις θα δημοσιευθούν στην επίσημη εφημερίδα της κυβέρνησης στις αρχές του 2020.
Ερευνητικό πλοίο ανοιχτά της Κρήτης
Η Άγκυρα σχεδιάζει, σύμφωνα με τον Φιλελεύθερο Κύπρου, να στείλει ερευνητικό σκάφος στην περιοχή που έχει συμφωνήσει με τη Λιβύη, σε μια πρώτη προσπάθεια να επιβάλει νέα τετελεσμένα, αλλά και για να ανιχνεύσει τις ελλαδικές αντιδράσεις.
Πρώτο βήμα, συνεπώς, είναι η αποστολή ενός ερευνητικού σκάφους και αργότερα, μετά το τέλος των σεισμικών ερευνών, γεωτρύπανου. Η δεύτερη φάση δεν αναμένεται ότι θα γίνει αμέσως.
