Πολλών ερμηνειών επιδέχεται το χθεσινό μήνυμα του State Department, καθώς εκπρόσωπος του απαντώντας σε ερωτήσεις του Κυπριακού Πρακτορείου Ειδήσεων και του Hellasjournal.com ζήτησε από την Άγκυρα να απομακρύνει το γεωτρύπανο Yavuz από την Καρπασία, αλλά δεν έκανε καμία αναφορά στο Fatih, ενώ παρέκαμψε αριστοτεχνικά την “παγίδα” της ΑΟΖ, διευκρινίζοντας ότι αναφέρεται στα χωρικά ύδατα.
Παράλληλα, ζήτησε από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη αυτοσυγκράτηση και έκανε λόγο, για “δίκαιη λύση κοινής χρήσης”, έννοιες που αν ερμηνευτούν νομικά, διπλωματικά και ειδωθούν μέσα από το πρίσμα της τρέχουσας συγκυρίας παράγουν εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα, απ΄όσα γίνονται αντιληπτά εκ πρώτης όψεως και δια γυμνού οφθαλμού.
Υπ’ αυτό το πρίσμα επανέρχεται στο προσκήνιο η έμμεση προειδοποίηση του πρώην πρωθυπουργού, Κώστα Σημίτη, για επικείμενη αλλαγή της στάσης των συμμάχων στην Κύπρο και το Αιγαίο και την ανάγκη πρωτοβουλιών που θα οδηγούν σε λύσεις. Το άρθρο είχε προκαλέσει αντίδραση της αμερικανικής πρεσβείας και μπαράζ δημόσιων αντεγκλήσεων, το οποίο κατέληξε σε συνάντηση του πρώην πρωθυπουργού με τον πρέσβη των ΗΠΑ στη Βουλή.
Οι δηλώσεις των Αμερικανών αξιωματούχων διαφοροποιούνται χρονικά τόσο ως προς τη ζώνη ενδιαφέροντος-κάλυψης, καθώς ξεκινούν από την ΑΟΖ και καταλήγουν στα χωρικά ύδατα, όσο και στρατηγικά αφού αρχικά οι υδρογονάνθρακες τοποθετούνται στο πλαίσιο της λύσης του Κυπριακού και καταλήγουν εκτός αυτού. Έτσι ευνοείται η θέση της Άγκυρας και υπονομεύεται η προοπτική επίλυσης. Επίσης αρκετά ασαφές παραμένει το καθεστώς διαμοιρασμού, αν δηλαδή πρόκειται για τους ενεργειακούς πόρους ή για τα έσοδα από αυτά, ήτοι αν πρόκειται για συνεκμετάλλευση ή για ταμείο.
Επίσης, δεν μπορεί να παραγνωριστεί ότι η Ουάσιγκτον επικεντρώνει στο Yavuz, εξαιρώντας το Fatih, επιβεβαιώνοντας έτσι τον περιορισμό του πεδίου αναφοράς στα χωρικά ύδατα έναντι της ΑΟΖ.
Με δεδομένο ότι η Ουάσιγκτον έχει καθυστερήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας για την αγορά των S-400, τις προφανείς προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ να μετριάσει τον αντίκτυπο και την ανάληψη εκ νέου κοινών δράσεων στη Συρία, με τη δημιουργία κοινού κέντρου επιχειρήσεων για την εδραίωση ζώνης ασφαλείας στα σύνορα, αναδεικνύεται τάση επαναπροσέγγισης σε πολλαπλά μέτωπα.
Το νέο σκηνικο
Η ερώτηση του Μιχάλη Ιγνατίου στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανέφερε: Παρά τις επίμονες εκκλήσεις και τις προσπάθειές σας, τα τουρκικά πολεμικά πλοία παραμένουν στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου. Είναι η θέση σας, ότι αυτές οι τουρκικές ενέργειες είναι ιδιαίτερα προκλητικές; Εξακολουθεί να ισχύει και σήμερα αυτή η θέση;
Με τον εκπρόσωπο να απαντά:
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν για τις δραστηριότητες του γεωτρύπανου Yavuz, το οποίο δραστηριοποιείται στα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας (ROC). Αυτό το προκλητικό βήμα δημιουργεί εντάσεις στην περιοχή. Μόνο η Κυπριακή Δημοκρατία, ενεργώντας μέσω της κυβέρνησής της, μπορεί να συναινέσει σε δραστηριότητες όπως η γεώτρηση εντός των χωρικών της υδάτων. Καλούμε τις τουρκικές αρχές να σταματήσουν άμεσα τις παράνομες δραστηριότητες και να απομακρύνουν το Yavuz από τα χωρικά ύδατα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ενθαρρύνουμε όλα τα μέρη να ενεργήσουν με αυτοσυγκράτηση. Η ανάπτυξη των πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο θα πρέπει να προωθήσει τη συνεργασία και να αποτελέσει τη βάση για βιώσιμη ενεργειακή ασφάλεια και οικονομική ευημερία σε ολόκληρη την περιοχή. Συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε την ανάπτυξη μιας ακριβοδίκαιης λύσης (equitable solution) για την κατανομή των πλεονεκτημάτων των πόρων των υδρογονανθράκων της Κύπρου μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Έτσι, σύμφωνα με την απάντηση του εκπροσώπου του State Department προκύπτουν εύλογες διαφορές από τη μέχρι τώρα στάση, καθώς αναφέρεται ξεκάθαρα στα χωρικά ύδατα και δεν κάνει καμία αναφορά στην ΑΟΖ, ενώ στην ανακοίνωση της 6ης Μαΐου εκφράζεται σαφής ανησυχία για την αναγγελία τουρκικών γεωτρήσεων στην ανακηρυγμένη από την Κύπρο Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
Ελληνικά
“Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν βαθιά για τις εξαγγελθείσες προθέσεις της Τουρκίας να ξεκινήσουν τις υπεράκτιες γεωτρήσεις σε μια περιοχή την οποία ισχυρίζεται η Κυπριακή Δημοκρατία ως Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της. Αυτό το βήμα είναι ιδιαίτερα προκλητικό και κινδυνεύει να αυξηθεί η ένταση στην περιοχή. Καλούμε τις τουρκικές αρχές να σταματήσουν αυτές τις επιχειρήσεις και να ενθαρρύνουν όλα τα μέρη να ενεργήσουν με αυτοσυγκράτηση”.
Αγγλικά
“The United States is deeply concerned by Turkey’s announced intentions to begin offshore drilling operations in an area claimed by the Republic of Cyprus as its Exclusive Economic Zone. This step is highly provocative and risks raising tensions in the region. We urge Turkish authorities to halt these operations and encourage all parties to act with restraint”.
Σε αυτή την ανακοίνωση οι ΗΠΑ καλούν την Τουρκία να διακόψει τις γεωτρήσεις στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου, ενώ στη νεότερη στα χωρικά ύδατα, διαφοροποίηση που σε νομικούς και διπλωματικούς όρους αποτελεί σαφή υπαναχώρηση της Ουάσιγκτον έναντι της Άγκυρας.
Επίσης, η νέα ρητορική διαφοροποιείται αισθητά ακόμα και από αυτή της 9 Ιουλίου, στην οποία είχε αρχίσει να διαφαίνεται η αλλαγή στάσης των ΗΠΑ και όπου γίνεται λόγος για “δίκαιη κοινή χρήση”, στο πλαίσιο συνολικής λύσης”
Ελληνικά
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να ανησυχούν έντονα από τις επανειλημμένες προσπάθειες της Τουρκίας να διεξάγει επιχειρήσεις γεώτρησης στα ύδατα της Κύπρου και την πιο πρόσφατη αποστολή του γεωτρύπατου Yavuz από τη χερσόνησο της Καρπασίας. Αυτό το προκλητικό βήμα δημιουργεί εντάσεις στην περιοχή. Καλούμε τις τουρκικές αρχές να σταματήσουν αυτές τις επιχειρήσεις και ενθαρρύνουμε όλα τα μέρη να ενεργήσουν με αυτοσυγκράτηση και να απέχουν από ενέργειες που αυξάνουν τις εντάσεις στην περιοχή. Η ανάπτυξη των ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο θα πρέπει να προωθήσει τη συνεργασία, να εντείνει τον διάλογο μεταξύ των δύο κοινοτήτων και μεταξύ των περιφερειακών γειτόνων και να αποτελέσει τη βάση για βιώσιμη ενεργειακή ασφάλεια και οικονομική ευημερία. Συνεχίζουμε να πιστεύουμε ότι οι πόροι πετρελαίου και φυσικού αερίου του νησιού, όπως και όλοι οι πόροι του, θα πρέπει να κατανέμονται ισότιμα και μεταξύ των δύο κοινοτήτων στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης.
Αγγλικά
The United States remains deeply concerned by Turkey’s repeated attempts to conduct drilling operations in the waters off Cyprus and its most recent dispatch of the drillship Yavuz off the Karpas Peninsula. This provocative step raises tensions in the region. We urge Turkish authorities to halt these operations and encourage all parties to act with restraint and refrain from actions that increase tensions in the region. Energy resource development in the Eastern Mediterranean should foster cooperation, increase dialogue between the two communities and among regional neighbors, and provide a foundation for durable energy security and economic prosperity. We continue to believe the island’s oil and gas resources, like all of its resources, should be equitably shared between both communities in the context of an overall settlement.
