Σε λεπτό στρώμα πάγου ισορροπεί η παγκόσμια οικονομία, καθώς η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ την Πέμπτη να ανακοινώσει την πρόθεσή του να επιβάλλει νέους δασμούς 10% στις εναπομείνασες κινεζικές εισαγωγές ύψους 300 δισ., θέλοντας έτσι να στείλει μήνυμα στο Πεκίνο για την ανάγκη επίσπευσης των διαπραγματεύσεων, απαντήθηκε από την Κίνα, με προειδοποίηση για διάχυση της εμπορικής αντιπαράθεσης στο μέτωπο των ισοτιμιών.
Με δεδομένο ότι η δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ είχε σε μεγάλο βαθμό προαναγγελθεί, καθώς σε προγενέστερες δηλώσεις του είχε κατηγορήσει το Πεκίνο ότι ποντάρει σε κυβερνητική αλλαγή στις ΗΠΑ και Δημοκρατικό πρόεδρο για να πετύχει καλύτερη συμφωνία, η απάντηση ήταν επίσης καλά προετοιμασμένη και προσανατολισμένη.
Το πρόβλημα με τον Ντόναλντ Τραμπ στις διαπραγματεύσεις με την Κίνα είναι ότι είναι προβλέψιμα εκρηκτικός και όλοι ξέρουν τι ακριβώς θέλει, πως το θέλει διατυπωμένο και τι μήνυμα θέλει να στείλει. Από την άλλη πλευρά, το Πεκίνο βρίσκεται σε διαδικασία επαναπροσδιορισμού του γεωοικονομικού του στίγματος και η αντιπαράθεση με τον Τραμπ, στηρίζει τη διαδικασία προσέγγισης με την Ευρώπη, τη Ρωσία και την ανάδειξη της Κίνας σε πόλο σταθερότητας.
Ο Τραμπ, έχοντας εξασφαλίσει μείωση επιτοκίου κατά 0,25% από τη Fed, τον πρόωρο τερματισμό της διαδικασίας συρρίκνωσης ισολογισμού της και δέσμευση για περαιτέρω δράση, αποφάσισε να επιτεθεί στην Κίνα λεκτικά, εκμεταλλευόμενος τη δυναμική υποχώρησης του δολαρίου. Μέχρι εδώ καλά, αλλά η επίθεση του προέδρου των ΗΠΑ επανέφερε το πετρέλαιο σε πτωτική τροχιά, προοπτική που δημιουργεί προβλήματα τόσο στη Σαουδική Αραβία όσο και στην προσπάθεια των ΗΠΑ να εξάγουν το αρκετά ακριβό σχιστολιθικό αργό. Αυτό γιατί οι αγορές θεώρησαν μεγαλύτερο πρόβλημα την αναζωπύρωση του εμπορικού πολέμου, από την προοπτική ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, εξαιτίας των κατασχέσεων τάνκερ.
Τα προβλήματα όμως του Ντόναλντ Τραμπ δεν σταματούν εκεί, καθώς η απάντηση του Πεκίνου ήταν ηχηρή, επιτρέποντας στο γουάν να διολισθήσει 7%, αντισταθμίζοντας εν πολλοίς το όποιο κόστος από τους επιπλέον δασμούς, ενώ παράλληλα ζήτησε από τις κρατικές εταιρίες να αναστείλουν τις εισαγωγές σιτηρών από τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ, δεδομένης της τάσης του να απαντά, δεν αποκλείεται να επιχειρήσει αντίποινα στην Κίνα μέσω της ανάδειξης του ζητήματος του Χονγκ Κονγκ και της περαιτέρω εμπλοκής με τα εξοπλιστικά της Ταϊβάν, κινήσεις που δύναται να διαφοροποιήσουν την γεωοικονομική αντιπαράθεση σε γεωπολιτική, με δύσκολα προβλέψιμες συνέπειες.
Το Crisis Monitor είχε εγκαίρως και κατ’ επανάληψη επισημάνει την προοπτική κλιμάκωσης των αντιπαραθέσεων των ΗΠΑ τόσο με την Κίνα όσο και με την Ευρώπη, καθώς ο Τραμπ πιέζεται χρονικά ενόψει των επερχόμενων προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ και αντιλαμβάνεται ότι ΕΕ και Κίνα έχουν υιοθετήσει στρατηγική καθυστερήσεων και μακρόσυρτων διαπραγματεύσεων, θέλοντας να εντάξουν σε αυτές περισσότερα ζητήματα. Υπ’ αυτό το πρίσμα η απόφαση της Fed να μειώσει τα επιτόκια, αποτέλεσε τη θρυαλλίδα για την προαναγγελθείσα έκρηξη του Τραμπ.
Η αντίδραση των αγορών
Αναταράξεις στις διεθνείς αγορές προκαλεί ήδη η διολίσθηση του κινεζικού γουάν κατά κάτω από τα 7 δολάρια, τη Δευτέρα, που έρχεται ως αποτέλεσμα της κλιμάκωσης των εμπορικών εντάσεων, μετά την προαναγγελθείσα απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να εκβιάσει την επιτάχυνση της υπό διαπραγμάτευσης συμφωνίας.
Έτσι, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ απείλησε με νέους δασμούς 10% σε κινεζικά προϊόντα 300 δισ. το Πεκίνο αντέδρασε με αναστολή εισαγωγών σιτηρών από τις κρατικές εταιρίες και παράλληλα επιτρέποντας την εκτός ορίου διολίσθηση του γουάν.
Αν η πρώτη κίνηση αποτελεί αντίδραση, η δεύτερη αποτελεί προειδοποίηση στον Τραμπ, ότι κάθε υπαναχώρηση από τα συμφωνηθέντα από την πλευρά του θα οδηγεί σε αντίστοιχες κινήσεις και το Πεκίνο.
Βέβαια, η διάχυση της εμπορικής έντασης στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, από την πλευρά του Πεκίνου, δεν αποτελεί μια βεβιασμένη επιλογή, αλλά μια καλά μελετημένη κίνηση που συμπίπτει χρονικά με την προσπάθεια του Τραμπ να πιέσει την Ευρώπη, δημιουργώντας περιβάλλον ευνοϊκό για την υποχώρηση του δολαρίου. Η διαφαινόμενη εμπλοκή της Κίνας στον πόλεμο ισοτιμιών μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ που στήνει ο Τραμπ, όμως, αποτελεί μήνυμα έχει ήδη αντίκτυπο στις αγορές.
Το γουόν της Νότιας Κορέας σημείωσε άνοδο έως 1,7% στο υψηλότερο σημείο από το 2016, μια κίνηση που η Συναλλαγματική Αρχή (FX) της χώρας χαρακτήρισε ως “υπερβολική, μη φυσιολογική”, ενώ στην Ιαπωνία το γιέν υπερέβη το 106, το ισχυρότερο από τον Ιανουάριο.
Ομόλογα
Τα 10ετή ομόλογα σε Ιαπωνία και Αυστραλία σκαρφάλωσαν σε επίπεδα ρεκόρ, καθώς οι επενδυτές στράφηκαν σε λιγότερο επικίνδυνες επενδύσεις. Η απόδοση των 10 ετών στην Ιαπωνία υποχώρησε στο -0,2%, το χαμηλότερο από τον Ιούλιο του 2016, σε τροχιά για να υποχωρήσει κάτω τη μεσοσταθμική διετή τιμή για πρώτη φορά μετά την κατάρρευση της ιαπωνικής οικονομικής φούσκας το 1991.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των ομολόγων της Ιαπωνίας / Αυστραλίας σημείωσαν νέο ιστορικό υψηλό
Οι αποδόσεις του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου υποχώρησαν κάτω από το 1,80%.
Χρυσός
Με τον κίνδυνο διάχυσης του εμπορικού πολέμου στις ισοτιμίες να εντείνεται, το δολάριο να υποχωρεί, οι επενδυτές κινήθηκαν με ταχύτητα και προς τα παραδοσιακά ασφαλή καταφύγια, όπως ο χρυσός, ο οποίος εκτοξεύθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από το 2013.
Μεγάλες αγορές μετοχών βυθίστηκαν επίσης στην Ασία τη Δευτέρα, με τον δείκτη Hang Seng να υποχωρεί μια τέταρτη ημέρα στα χαμηλά του Ιανουαρίου, εν μέσω μόνιμων αναταραχών στο Χονγκ Κονγκ.
Που βρισκόμαστε
Τον Μάιο, τέθηκε σε ισχύ τελευταία αύξηση δασμών από 10 σε 25% σε προϊόντα αξίας 200 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Μετά από ανακωχή και νέες συνομιλίες μεταξύ του Πεκίνου και της Ουάσινγκτον στις αρχές του έτους, οι οποίες απέβησαν άκαρπες, ο Τραμπ επανήλθε στο αρχικό σχέδιο της αύξηςη των δασμών. Η Κίνα αύξησε τους δασμούς, αλλά παρέμεινε σε χαμηλότερο επίπεδο.
Η διελκυστίνδα ξεκίνησε στις αρχές του 2018 όταν ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε δασμούς για τους ηλιακούς συλλέκτες και αργότερα χάλυβα και αλουμίνιο για όλες τις χώρες. Η Κίνα, ένας κορυφαίος παίκτης της ηλιακής βιομηχανίας και της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα, προέβη σε αντίποινα με δασμούς σε εισαγωγές από τις ΗΠΑ αξίας 3 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι δασμοί που ανακοινώθηκαν τον Ιούνιο του 2018 σε αμερικανικά εμπορεύματα αξίας 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εφαρμόστηκαν σταδιακά κατά τη διάρκεια του περυσινού καλοκαιριού.
Στα τέλη Σεπτεμβρίου, ο Τραμπ εισήγαγε δασμούς 10% προϊόντα αξίας 200 δισ. δολαρίων, μέχρι το τέλος του 2018, με τη δυνατότητα να αυξηθούν στο 25% στο τέλος του έτους. Ο Πρόεδρος Σι ανταποκρίθηκε με δασμούς 25% σε αγαθά αξίας 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, στη Σύνοδο των G-20 επετεύχθη εκεχειρία, ενώ ο Τραμπ δήλωνε ότι υπάρχει άπλετος χρόνος και καμία πίεση, εν τέλει άλλαξε στρατηγική, ζητά άμεσα συμφωνία, κατηγορεί τον Σι ότι παίζει καθυστερήσεις για μέχρι τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ και απειλεί με νέες κυρώσεις.
Ακολουθεί infographic με το χρονικό του εμπορικού πολέμου ΗΠΑ-Κίνας
