Ο Ευρωστρατός είναι… πραγματικότητα (το χρονικό της PESCO)

Πραγματικότητα είναι πλέον ο Ευρωστρατός καθώς στις 13 Νοεμβρίου 2017 23 χώρες υπέγραψαν κοινή γνωστοποίηση σχετικά με τη μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία (PESCO) και την υπέβαλαν στην Ύπατη Εκπρόσωπο, Φεντερίκα Μογκερίνι και το Συμβούλιο, ολοκληρώνοντας τη δεύτερη φάση της διαδικασίας και ανοίγοντας πλέον το δρόμο για τη δημιουργία της δύναμης, του Ταμείου και της κοινής αρχιτεκτονικής.

Διαφήμιση

Το καθοριστικό βήμα έγινε, το γερμανικό μοντέλο της πολυσυλλεκτικοτητας επικράτησε του γαλλικού, ενώ ακόμα μένει να διαμορφωθούν τα αρχηγεία και να ληφθούν οι επόμενες αποφάσεις. Αρχηγός της Μόνιμης Στρατιωτικής Επιτροπής παραμένει ο στρατηγός Μιχαήλ Κωσταράκος.

Όπως αναφέρεται στο κείμενο της απόφασης του Συμβουλίου, η δυνατότητα της μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής ασφάλειας και της αμυντικής πολιτικής θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η δυνατότητα διαφόρων κρατών μελών της ΕΕ να συνεργαστούν στενότερα στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας. Αυτό το μόνιμο πλαίσιο αμυντικής συνεργασίας θα παρέχει σε όσα κράτη μέλη επιθυμούν και είναι σε θέση, τη δυνατότητα να αναπτύξουν από κοινού ικανότητες άμυνας, να επενδύσουν σε κοινά σχέδια ή να ενισχύσουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα και συμβολή των ενόπλων δυνάμεών τους.

Τα κράτη μέλη που υπέγραψαν την κοινή γνωστοποίηση είναι τα εξής: Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Κροατία, Κύπρος, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακία, Ισπανία και Σουηδία. Άλλα κράτη μέλη μπορούν να συμμετάσχουν σε μεταγενέστερο στάδιο.

Η κοινή γνωστοποίηση αποτελεί το πρώτο επίσημο βήμα για τη δημιουργία της PESCO. Η κοινή γνωστοποίηση περιλαμβάνει τα εξής:

  • τις αρχές της PESCO, υπογραμμίζοντας ιδιαίτερα το γεγονός ότι η «PESCO είναι ένα φιλόδοξο, δεσμευτικό και χωρίς αποκλεισμούς ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για επενδύσεις στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας του εδάφους της ΕΕ και των πολιτών της»,
  • τον κατάλογο των «φιλόδοξων και πιο δεσμευτικών κοινών υποχρεώσεων», τις οποίες συμφώνησαν να αναλάβουν τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων «των τακτικά αυξανόμενων προϋπολογισμών για την άμυνα σε πραγματικούς όρους με σκοπό την επίτευξη συμφωνημένων στόχων»,
  • προτάσεις για τη διακυβέρνηση της PESCO, με ένα γενικό επίπεδο για τη διατήρηση της συνοχής και της φιλοδοξίας της PESCO, το οποίο θα συμπληρώνεται από ειδικές διαδικασίες διακυβέρνησης σε επίπεδο σχεδίων.
  • Κοινή γνωστοποίηση των κρατών μελών προς την Ύπατη Εκπρόσωπο και το Συμβούλιο σχετικά με την PESCO

Επόμενα βήματα

Το Συμβούλιο θα πρέπει τώρα να εκδώσει απόφαση για τη σύσταση της PESCO με ενισχυμένη ειδική πλειοψηφία. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί κατά την επόμενη σύνοδο του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων (11 Δεκεμβρίου).

Ένας πρώτος κατάλογος σχεδίων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο της PESCO θα πρέπει να συμφωνηθεί από τα συμμετέχοντα κράτη μέλη αμέσως μετά τη σύστασή της. Τα σχέδια αυτά θα μπορούσαν να αφορούν τομείς όπως η εκπαίδευση, η ανάπτυξη ικανοτήτων και η επιχειρησιακή ετοιμότητα στον τομέα της άμυνας.

 

Πως φτάσαμε στην PESCO

 

2017

19 Οκτωβρίου

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συνεχίζει τη συζήτηση για την PESCO

Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ης Οκτωβρίου, οι ηγέτες της ΕΕ συνεχίζουν τη συζήτηση για τη μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία (PESCO) στον τομέα της άμυνας. Τα κράτη μέλη που επιθυμούν να συμμετάσχουν στην PESCO καλούνται να γνωστοποιήσουν τη σχετική τους πρόθεση στο Συμβούλιο και την Ύπατη Εκπρόσωπο, ώστε να μπορέσει να εγκαινιαστεί η συνεργασία αυτή μέχρι το τέλος του έτους.

Σε ό,τι αφορά το ευρωπαϊκό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης στον τομέα της άμυνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητά να επιτευχθεί συμφωνία στους κόλπους του Συμβουλίου μέχρι το τέλος του έτους.

Επίσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για την έναρξη της δοκιμής λειτουργίας της συντονισμένης ετήσιας επανεξέτασης στον τομέα της άμυνας (CARD), που στοχεύει στην ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας στην ΕΕ.

22 Ιουνίου

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητά να εγκαινιαστεί μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου, οι ηγέτες της ΕΕ συμφωνούν ότι πρέπει να εγκαινιαστεί μια πολυσυμμετοχική και φιλόδοξη μόνιμη διαρθρωμένη συνεργασία (PESCO), προκειμένου να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα.

Εντός τριών μηνών, τα κράτη μέλη θα συμφωνήσουν κοινό κατάλογο κριτηρίων και υποχρεώσεων μαζί με έργα ανάπτυξης δυνατοτήτων, προκειμένου να αρχίσει η συνεργασία αυτή.

Κατά τη συνέντευξη τύπου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο κ. Donald Tusk δηλώνει: «Πρόκειται για ιστορικό βήμα, διότι η συγκεκριμένη συνεργασία θα επιτρέψει στην ΕΕ να προχωρήσει προς τη βαθύτερη ολοκλήρωση στον τομέα της άμυνας. Στόχος μας είναι μια φιλόδοξη και πολυσυμμετοχική συνεργασία και γι’ αυτό καλούνται να συμμετάσχουν όλες οι χώρες της ΕΕ».

19 Ιουνίου

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για την πρόοδο της συνεργασίας ΕΕ-ΝΑΤΟ

Οι υπουργοί Εξωτερικών συζητούν για τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ με την Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέα του ΝΑΤΟ, κα Rose Gottemoeller. Η συζήτηση βασίζεται σε κοινή έκθεση προόδου της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ. Το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με την έκθεση, εκφράζοντας ικανοποίηση για την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την εφαρμογή της κοινής δέσμης προτάσεων και ζητώντας περαιτέρω βήματα προς την ίδια κατεύθυνση.

8 Ιουνίου

Το Συμβούλιο δημιουργεί τη Στρατιωτική Δυνατότητα Σχεδίασης και Διεξαγωγής Επιχειρήσεων

Το Συμβούλιο εκδίδει την απόφαση για τη δημιουργία Στρατιωτικής Δυνατότητας Σχεδίασης και Διεξαγωγής Επιχειρήσεων (MPCC) στους κόλπους του στρατιωτικού επιτελείου της ΕΕ.

Η MPCC θα βελτιώσει τις δομές διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ. Θα αναλάβει τη διοίκηση μη εκτελεστικών στρατιωτικών αποστολών της ΕΕ (οι οποίες, επί του παρόντος, είναι οι στρατιωτικές εκπαιδευτικές αποστολές της ΕΕ στη Σομαλία, την Κεντρική Αφρική και το Μάλι).

Το προσωπικό που βρίσκεται στο θέατρο των επιχειρήσεων θα μπορεί έτσι να επικεντρώνεται στις συγκεκριμένες δραστηριότητες της αποστολής του, λαμβάνοντας καλύτερη υποστήριξη από τις Βρυξέλλες.

18 Μαΐου

Συνολική στρατηγική της ΕΕ: Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια και την άμυνα

Το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με την ασφάλεια και την άμυνα στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ. Στα συμπεράσματα λαμβάνεται υπόψη η πρόοδος που έχει σημειωθεί όσον αφορά την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας και παρέχεται καθοδήγηση για τη συνέχιση των εργασιών.

Οι τομείς που καλύπτονται περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

  • βελτίωση των δομών διαχείρισης κρίσεων στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία Στρατιωτικής Δυνατότητας Σχεδίασης και Διεξαγωγής Επιχειρήσεων
  • ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο της ΚΠΑΑ με τις χώρες εταίρους
  • οικοδόμηση ικανοτήτων στους τομείς της ασφάλειας και της ανάπτυξης
  • ανάπτυξη μη στρατιωτικών δυνατοτήτων και βελτίωση της ανταπόκρισης της μη στρατιωτικής διαχείρισης κρίσεων
  • ενίσχυση της στρατιωτικής ταχείας αντίδρασης
  • εμβάθυνση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της άμυνας

Το Συμβούλιο συζητά για τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, κ. Jens Stoltenberg

Οι υπουργοί Άμυνας εξετάζουν την πρόοδο της συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά την κοινή δέσμη των 42 προτάσεων στους 7 τομείς που προσδιορίστηκαν στην κοινή δήλωση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ.

Εκφράζουν την ικανοποίησή τους για την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε πολλούς τομείς, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση των υβριδικών απειλών καθώς και την ανταλλαγή πληροφοριών, τις στρατηγικές επικοινωνίες και τη ναυτική συνεργασία.

6 Μαρτίου

Το Συμβούλιο εξετάζει την επιτευχθείσα πρόοδο και συμφωνεί μέτρα για την καλύτερη υποστήριξη των στρατιωτικών αποστολών

Το Συμβούλιο εκδίδει συμπεράσματα όπου παρουσιάζει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την εφαρμογή της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας.

Το Συμβούλιο εγκρίνει επίσης έγγραφο βασικών εννοιών σχετικά με τις δυνατότητες επιχειρησιακής σχεδίασης και διεξαγωγής για αποστολές και επιχειρήσεις της ΚΠΑΑ. Ένα από τα μέτρα που προβλέπεται είναι η δημιουργία Στρατιωτικής Δυνατότητας Σχεδίασης και Διεξαγωγής Επιχειρήσεων (MPCC) για τη σχεδίαση και τη διεξαγωγή μη εκτελεστικών στρατιωτικών αποστολών.

2016

15 Δεκεμβρίου

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει την ανάγκη να ενισχυθούν η ασφάλεια και η άμυνα της Ευρώπης

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει την προσήλωσή του στη στρατηγική εσωτερικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το διάστημα 2015-2020. Συζητά για την ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ για την εξωτερική ασφάλεια και την άμυνα και επικεντρώνεται στις 3 προτεραιότητες:

  • τη συνολική στρατηγική της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας
  • το σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή άμυνα
  • την εφαρμογή της κοινής δέσμης προτάσεων σε συνέχεια της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ που υπογράφτηκε στη Βαρσοβία τον Ιούλιο του 2016

6 Δεκεμβρίου

Κοινή δέσμη προτάσεων για την εφαρμογή της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ

Το Συμβούλιο εγκρίνει συμπεράσματα σχετικά με την εφαρμογή της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ, υιοθετώντας 40 προτάσεις σε 7 τομείς. Οι προτάσεις αυτές εγκρίνονται την ίδια ημέρα από το Βορειοατλαντικό Συμβούλιο.

30 Νοεμβρίου

Παρουσίαση του σχεδίου δράσης για την ευρωπαϊκή άμυνα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Στόχος του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας και των λοιπών δράσεων είναι να βελτιώσουν την αποδοτικότητα των δαπανών των κρατών μελών σε κοινές αμυντικές δυνατότητες, να ενισχύσουν την ασφάλεια των ευρωπαίων πολιτών και να προαγάγουν μια ανταγωνιστική και καινοτόμο βιομηχανική βάση.

14 Νοεμβρίου

Σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα

Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας συζητούν το σχέδιο εφαρμογής για την ασφάλεια και την άμυνα στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής της ΕΕ. Καθορίζουν το επίπεδο φιλοδοξίας και χαράσσουν την πορεία για τη μελλοντική ανάπτυξη της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ.

 

8 Ιουλίου

 Υπογραφή κοινής δήλωσης ΕΕ-ΝΑΤΟ

Κατά τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Βαρσοβία, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ υπογράφουν κοινή δήλωση για τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ.

Στόχος της δήλωσης είναι να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ σε μια περίοδο πρωτοφανών προκλήσεων στον τομέα της ασφάλειας από την Ανατολή και τον Νότο.

 

28 Ιουνίου

Παρουσίαση της συνολικής στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Κατά τη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στις Βρυξέλλες, η Ύπατη Εκπρόσωπος, κα Federica Mogherini, παρουσιάζει τη συνολική στρατηγική της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας.

Η Ύπατη Εκπρόσωπος έλαβε εντολή να καταρτίσει τη νέα στρατηγική από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου του 2015. Στη στρατηγική αυτή, με τον τίτλο «Κοινό όραμα, κοινές δράσεις: Μια ισχυρότερη Ευρώπη», αποτυπώνονται οι συλλογικές απόψεις που εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια της όλης διαδικασίας και αναπτύσσεται ένα στρατηγικό όραμα για τον παγκόσμιο ρόλο της ΕΕ. Στους δύσκολους αυτούς καιρούς, τόσο για την Ευρώπη όσο και για ολόκληρο τον κόσμο, η στρατηγική τονίζει τα σημεία σύγκλισης και παρουσιάζει ένα σχέδιο για το μέλλον.

 

2013

20 Δεκεμβρίου

Καθορισμός δράσεων προτεραιότητας για την άμυνα

Για πρώτη φορά από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζητά για θέματα άμυνας και προσδιορίζει δράσεις προτεραιότητας για στενότερη συνεργασία:

  • αύξηση της αποτελεσματικότητας, της προβολής και του αντικτύπου της κοινής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας
  • ενίσχυση της ανάπτυξης των δυνατοτήτων
  • ενδυνάμωση της αμυντικής βιομηχανίας της Ευρώπης

2009

1 Δεκεμβρίου

Έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας: η ΚΠΑΑ διαδέχεται την ΕΠΑΑ

Η Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία υπογράφτηκε το 2007, τίθεται σε ισχύ, μετονομάζοντας την ΕΠΑΑ σε κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ). Η συνθήκη προβλέπει επίσης τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης. Οι αντιπροσωπίες της Επιτροπής σε χώρες εκτός της ΕΕ μετατρέπονται σε αντιπροσωπίες της ΕΕ.

2004

12 Ιουλίου

Δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας

Ιδρύεται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας με αποστολή να βοηθήσει τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να βελτιώσουν τις ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες στον τομέα της διαχείρισης κρίσεων και να υποστηρίξουν την ΕΠΑΑ.

2003

12 Δεκεμβρίου

Έγκριση της ευρωπαϊκής στρατηγικής ασφάλειας

Η σύνοδος κορυφής των Βρυξελλών εγκρίνει την ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας. Στο έγγραφο αυτό, που στοχεύει σε μια ασφαλή Ευρώπη μέσα σε έναν καλύτερο κόσμο, προσδιορίζονται οι απειλές που αντιμετωπίζει η ΕΕ, καθορίζονται οι στρατηγικοί της στόχοι και αναλύονται οι πολιτικές συνέπειες για την Ευρώπη.

2002

16 Δεκεμβρίου

Υπογραφή των ρυθμίσεων «Βερολίνο +»

Υπογράφονται οι ρυθμίσεις «Βερολίνο +», που επιτρέπουν τη χρήση δομών, μηχανισμών και πόρων του ΝΑΤΟ για τη διεξαγωγή αποστολών στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ.

1999

3 Ιουνίου

Εγκαινίαση της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας (ΕΠΑΑ)

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας, η ΕΕ των 15 αποφασίζει να ενισχύσει την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας.

1991

9 Δεκεμβρίου

Θεμελίωση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μάαστριχτ βάζει τα θεμέλια για μια πολιτική ένωση: θεσπίζει την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ) και δρομολογεί την κοινή αμυντική πολιτική, σχηματίζοντας έτσι τον δεύτερο πυλώνα της Συνθήκης του Μάαστριχτ.

Η πράξη υπογράφεται τον Φεβρουάριο του 1992 και τίθεται σε ισχύ τον Νοέμβριο του 1993.