Για πολλούς η εισδοχή του Μαυροβουνίου στο NATO, ο σχηματισμός κυβέρνησης στα Σκόπια και η αποφυγή εκτράχυνσης της κατάστασης στην Αλβανία αποτελούν ενδείξεις σταθεροποίησης των Δυτικών Βαλκανίων και βήματα προς την κατεύθυνση της ομαλοποίησης της γεωπολιτικής κατάστασης στην περιοχή. Η διαπίστωση αυτή όμως απέχει πολύ από την πραγματικότητα και οδηγεί σε εφησυχασμό το διεθνή παράγοντα δίνοντας χώρο για την ανάδυση της υποβόσκουσας έντασης.
Οι πρόσφατες εντάσεις σε Αλβανία, πΓΔΜ και Κόσοβο και το ακροδεξιό πρόσημο στη νέα κυβέρνηση της Βουλγαρίας, είναι αποτέλεσμα ευρωπαϊκών πολιτικών που επηρεάζουν την ευρύτερη περιοχή και τα μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας μέσα σε αυτή. Ο “θάνατος” του ευρωπαϊκού οράματος οδήγησε σε αναμέτρηση NATO-Ρωσίας για τον επαναπροσδιορισμό των σφαιρών επιρροής, καθιστώντας την ευρύτερη περιοχή θέατρο επιχειρήσεων και γεωστρατηγικών αναμετρήσεων για πρώτη φορά μετά τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας που οδήγησε στο διαμελισμό της.
Οι νέοι “ιεραπόστολοι” της Ρωσίας από τη μια πλευρά και του NATO από την άλλη ξύπνησαν εθνοτικά πάθη και μίση που το ευρωπαϊκό όνειρο είχε θέσει σε υπολανθάνουσα(που υφίσταται χωρίς να γίνεται φανερή) κατάσταση . Αυτά είναι τα φαντάσματα των Βαλκανίων η αφύπνιση των οποίων δεν μπορεί να αγνοηθεί επειδή αλλάζει η ατζέντα στα media και στην πολιτική, καθώς τότε το πρόβλημα βρίσκει πρόσφορο έδαφος για να μεγεθυνθεί.
Διαβάστε επίσης: Ποιοί και γιατί ξυπνούν τα φαντάσματα των Βαλκανίων
Αν σε αυτά προστεθεί η εισδοχή του Μαροβουνίου στην Ατλαντική Συμμαχία, η αδιαμφισβήτητη εξέλιξη του Κοσόβου σε θύλακα ισλαμικής τρομοκρατίας, η προσπάθεια εκμετάλλευσης των εντάσεων από το μακρύ χέρι της Τουρκίας και η παντελής απουσία της Ευρώπης, τότε το μείγμα γίνεται επικίνδυνο για την ασφάλεια της περιοχής.
Υπ’ αυτό το πρίσμα μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί η προειδοποίηση Ζαν Κλώντ Γιούνκερ προς τον Ντόναλντ Τραμπ για Βαλκανικούς πολέμους καθώς και η επίσπευση των σχεδίων δημιουργιάς Ευρωστρατού από την Άγκελα Μέρκελ.
Η φαινομενική σταθεροποίηση των Σκοπίων λόγω του σχηματισμού κυβέρνησης υπό τον Ζόραν Ζάεφ και με τη συμμετοχή (ως είθισται) δυο αλβανικών κομμάτων, δεν είναι παρά προπέτασμα καπνού, καθώς η Μόσχα διατηρεί και ενισχύει τις σχέσεις της με τον πρόεδρο της χώρας της Γκέοργκι Ιβάνοφ, ο οποίος θα συναντηθεί με τον Βλάντιμιρ Πούτιν.
Την ίδια στιγμή το ασταθές Κόσοβο βρίσκεται -για ακόμη φορά- μπροστά σε πρόωρες εκλογές με διακύβευμα τη μετεξέλιξη της Kossovo Security Force (μιας ομάδας ασφαλείας) σε εθνικό στρατό, παρά τις αντιδράσεις των Ευρωπαίων και του NATO.
Διαβάστε επίσης: Τρομο-κράτος το Κοσυφοπέδιο
Η κατάσταση όμως γίνεται εκρηκτική καθώς οι ευρωπαϊκοί χειρισμοί δεν επιτρέπουν τη σταθεροποίηση της Ελλάδας, η οποία μετά από επταετή κρίση είναι τώρα πιο ευάλωτη σε αντιευρωπαϊκά σύνδρομα, την ανάπτυξη μαύρης οικονομίας, δικτύων διακίνησης ανθρώπων, ναρκωτικών και… τρομοκρατών. Οι αρχές ασφαλείας εξαντλημένες, σε διαρκή σύγκρουση στο εσωτερικό και με επιδεινούμενα οικονομικά σε συνδυασμό με τη μετεξέλιξη του εγκλήματος σε ηλεκτρονικό και με δεδομένη υπολειτουργία και κακή λειτουργία θεσμών αποτελούν ένα κοκτέιλ μολότοφ για τη μόνη χώρα της περιοχής που βρίσκεται τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ευρωζώνη.
Η μετεξέλιξη της Τουρκίας σε χώρα-ταραξία εντείνει τα προβλήματα καθώς είτε μέσω των υπηρεσιών πληροφοριών, είτε μέσω στρατιωτικών προκλήσεων ακόμα και μέσω του προσφυγικού αποτελεί παράγοντα αποσταθεροποίησης η αντιμετώπιση του οποίου απαιτεί σταθερό περιβάλλον πιο πολύ από το απειλητικό χέρι της ΕΕ και το πρακτικά αδύναμο πλαίσιο του NATO.
Την ίδια στιγμή με νέα πολιτική δίνη φλερτάρει η Ιταλία, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη την ενεργό ουσιαστική συμμετοχή της στην επιχείρηση σταθεροποίησης της περιοχής.
Τα Βαλκάνια όμως θα αρχίσουν σύντομα να νοιώθουν την ένταση του πολέμου με την τρομοκρατία καθώς οι συνδέσεις του Ισλαμικού Κράτους με το Κοσυφοπέδιο, σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή αδυναμία-αδιαφορία, έχουν δημιουργήσει συνθήκες ευνοϊκές για την εκκόλαψη όχι μόνο πυρήνων αλλά εκτεταμένων τρομοκρατικών-εγκληματικών δικτύων, τα οποία μπορούν να παράξουν πολλαπλές και ταυτόχρονες εστίες προβλημάτων, σε μια περιοχή που καρκινοβατεί.
Εξίσου αποσταθεροποιητική είναι και η παρέμβαση της Μόσχας, η οποία αν και χρησιμοποιεί ως δόγμα την αντιμετώπιση του αλβανικού-μουσουλμανικού εθνικισμού και της τζιχαντιστικής απειλής στην πραγματικότητα με τους χειρισμούς της εμβαθύνει ρήγματα και πυροδοτεί κρίσεις.
Η υπόθεση του Μαυροβουνίου
Ενδεικτικά είναι τα αποτελέσματα της σύγκρουσης NATO-Ρωσίας στο Μαυροβούνιο, το οποίο έγινε το 29ο μέλος της συμμαχίας, μια ένταξη που εγκρίθηκε στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ την περασμένη εβδομάδα στο Βέλγιο, η οποία θα ολοκληρωθεί επίσημα στις 5 Ιουνίου.
Πριν από την κίνηση, το Κρεμλίνο τον Απρίλιο επέβαλε ένα εμπάργκο στο κρασί του Μαυροβουνίου – εκ των οποίων 10 εκατομμύρια μπουκάλια εξήχθησαν στη Ρωσία πέρυσι- φαινομενικά για υγειονομικούς λόγους. Ο Ντούσκο Μάρκοβιτς, πρωθυπουργός του Μαυροβουνίου, αναφέρει ότι η κίνηση της Μόσχας «έγινε σαφώς στο πλαίσιο της ένταξης του ΝΑΤΟ».
Η Ρωσία τον ίδιο μήνα ξεκίνησε προπαγάνδα με στόχο την υπονόμευση της τουριστικής βιομηχανίας του Μαυροβουνίου, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους Ρώσους επισκέπτες, συμπεριλαμβανομένων των πλουσίων ιδιοκτητών σκαφών που αποβιβάζουν τις βάρκες τους στα γραφικά λιμάνια κατά μήκος της ακτής της Αδριατικής.
“Υπάρχει μια αντιρωσική υστερία στο Μαυροβούνιο”, δήλωσε η Μαρία Ζαχάροβα, εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, σε συνέντευξη Τύπου στη Μόσχα, προτρέποντας τους Ρώσους να επανεξετάσουν τα ταξιδιωτικά τους σχέδια. Κάθε χρόνο εκτιμάται ότι 200.000 Ρώσοι επισκέπτονται το Μαυροβούνιο, μια μικρή χώρα μόλις 650.000 κατοίκων, και 80.000 Ρώσοι διαθέτουν ιδιοκτησία εκεί.
Η οικονομία του Μαυροβουνίου αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 2000, σε μεγάλο βαθμό χάρη σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε ρωσικές επενδύσεις και τουρισμό, οι οποίες μεταμόρφωσαν τις παραθαλάσσιες πόλεις σε γοητευτικά καταφύγια για τους πλούσιους και διάσημους της Ρωσίας.
Το 2012 η χώρα άρχισε να χορηγεί άδειες παραμονής σε αλλοδαπούς που αγόραζαν τοπική περιουσία, προκαλώντας την περαιτέρω εισροή Ρώσων που αναζητούν οικονομικά καταφύγια στο εξωτερικό.
Είμαστε έτοιμοι για οποιαδήποτε απόφαση από τη Μόσχα. Τίποτα δεν πρόκειται να μας αποτρέψει από το μονοπάτι που αποφασίσαμε να πάρουμε.
δήλωσε ο Ντούσκο Μάρκοβιτς, πρωθυπουργός του Μαυροβουνίου
Αλλά η κυβέρνηση στην Ποντγκόριτσα έχει επιδιώξει ταυτόχρονα μεγαλύτερη ολοκλήρωση με τη Δύση. Προσχωρώντας στο ΝΑΤΟ, έχει εξασφαλίσει για τη συμμαχία μια αδιάκοπη παρουσία κατά μήκος της ακτής της Αδριατικής, απογοητεύοντας τις προσπάθειες της Μόσχας να απομακρύνει τη δυτική επιρροή στα Βαλκάνια και να αφήσει κάποιους στο Κρεμλίνο να αμαυρωθούν.
Ο στρατός του Μαυροβουνίου είναι περιορισμένος. Η χώρα θα έχει τον μικρότερο στρατιωτικό προϋπολογισμό της συμμαχίας. Ωστόσο, οι διπλωμάτες πιστεύουν ότι η επέκταση της ένταξης του ΝΑΤΟ σηματοδοτεί τη δέσμευση της Δύσης προς τα Βαλκάνια, σε μια εποχή που, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας, Θέρσεα Μάϊ, μεταξύ άλλων, η Ρωσία χρησιμοποιεί παραπληροφόρηση και άλλα εργαλεία για την αποσταθεροποίηση της ευμετάβλητης περιοχής της νοτιοανατολικής πλευράς της Ευρώπης.
Ωστόσο, η ένταξη στο ΝΑΤΟ έχει διχάσει τον μικρό πληθυσμό του Μαυροβουνίου, ο οποίος αν και θέλησε δεν κατάφερε να προσεγγίσει την ΕΕ. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, οι Μαυροβούνιοι εμφανίζονται βαθιά διχασμένοι για το θέμα της ένταξης στην Ατλαντική συμμαχία, ενώ η κυβέρνηση Μάρκοβιτς αρνείται τις εκκλήσεις της αντιπολίτευσης για δημοψήφισμα για την ένταξη.
Πριν από περίπου ένα χρόνο σημειώθηκε και απόπειρα δολοφονίας του τότε πρωθυπουργού, η οποία αποδίδεται στη Μόσχα, που με τη σειρά αρνείται τις κατηγορίες. Ο εκλεγμένος πρωθυπουργός μετά από αυτό παραιτήθηκε, με αποτέλεσμα να τον διαδεχθεί ο Μάρκοβιτς.
Αρκετοί ανησυχούν πλέον για τον αντίκτυπο της κρίσης με τη Ρωσία όχι μόνο στον τουρισμό, αλλά σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Ένδειξη των αυξανόμενων εντάσεων, είναι η προσφυγή κατά της κυβέρνησης για άνιση μεταχείριση, του Ρώσου δισεκατομμυριούχου Όλεγκ Ντεριπάσκα, ο οποίος πραγματοποίησε επένδυση στη μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής αλουμινίου του Μαυροβουνίου το 2005. Αν και η προσφυγή προηγείται της ένταξης στο NATO είναι προφανές ότι πρόκειται για προειδοποιητική βολή της Μόσχας.
