Τρομο-κράτος το Κοσσυφοπέδιο

Πως αναπτύχθηκε το ακραίο-συντηρητικό Ισλάμ κάτω από τη μύτη του NATO και της KFOR. Το μακρύ χέρι της Άγκυρας και η αποτυχία ΗΠΑ-ΕΕ

Τρομο-κράτος το Κοσσυφοπέδιο
Find me

Χρήστος Φράγκου

Intelligence Director at Crisis Monitor
Διευθυντής Πληροφοριών στο Crisis Monitor και επικεφαλής του συντονιστικού συμβουλίου της Crisis Zone, δημοσιογράφος, με ειδίκευση στα οικονομικά, τραπεζικά και διεθνή θέματα.
Συνδέοντας τις κουκίδες μπορούμε να καταλήξουμε σε αποτελέσματα, αν δεν τις συνδέσουμε θα παραμείνουμε στο σκοτάδι.
Εχει διατελέσει επί δέκα σχεδόν έτη διευθυντής του sofokleousin.gr και έχει διατελέσει σε επιτελικές θέσεις σε αρκετά ακόμα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα.
Find me

Πληθαίνουν οι αναλύσεις και ενισχύεται η ανησυχία γύρω από την άνθιση του ακραίου Ισλάμ στα Βαλκάνια με τον προβολέα της πολιτικής και των media να εστιάζει στο ανισόρροπο κράτος του Κοσόβου, το οποίο αποτελεί για πολλούς την κοιτίδα επώασης του φαινομένου και τον κεντρικό δίαυλο διέλευσης τρομοκρατών από και προς την Ευρώπη. Ωστόσο το Κοσσυφοπέδιο δεν είναι το μόνο, κράτος της περιοχής που εξελίσσεται από παρία σε φορέα εξτρεμισμού.

Διαφήμιση

Το επίκαιρο ζήτημα της άνθισης του ακραίου-συντηρητικού Ισλάμ στα Βαλκάνια και τους κινδύνους που αυτό εγκυμονεί αρχίζει να ψηλαφίζει και η γερμανική Βουλή μετά από ερώτηση βουλευτών της Αριστεράς. Παράλληλα αναδεικνύεται και από τη DW, η οποία συμπληρώνει στοιχεία από έρευνες. Η DW καταλήγει -σχετικά αβίαστα- στο συμπέρασμα ότι η διάρθρωση των κρατών στην περιοχή έτσι όπως αυτή έχει προκύψει μετά τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας, σε συνδυασμό με τις τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και τη σκληρή και ακραία φτώχεια και τους φυλετικούς διαχωρισμούς αποτελεί το ιδανικό έδαφος για την ανάπτυξη ιδιαίτερα επικίνδυνων φαινομένων ακόμα και νέων τρομο-κρατών (χωρών), αυτό που οι ΗΠΑ ονομάζουν state sponsored terrorism ακόμα και προσεγγίζει την έννοια του rogue nation, δηλαδή της έκνομης χώρας.

Διαβάστε επίσης: Χάρτης: Που ζουν οι Μουσουλμάνοι ανά τον κόσμο

Ωστόσο οι έως τώρα αναφορές στο θέμα αποτυγχάνουν να αναδείξουν το ρόλο του NATO, ή ακριβέστερα την αποτυχία του NATO, το οποίο διαθέτει την KFOR η οποία είναι επιφορτισμένη με την ασφάλεια της περιοχής. Το ακραίο Ισλάμ στα Βαλκάνια, όπως σημειώνουν όλες σχεδόν οι αναλύσεις επιδοτήθηκε, προστατεύθηκε και καλλιεργήθηκε στωικά.

Σήμερα το Κόσοβο ζητά την επέκταση της δύναμης ταχείας αντίδρασης που διαθέτει σε εθνικό στρατό, το NATO το αρνείται αλλά οι εξελίξεις στην εσωτερική πολιτική σκηνή έχουν πάρει το δρόμο τους μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης.

Διαβάστε εδώ όλες τις εξελίξεις στα Βαλκάνια

Επίσης το σύνολο σχεδόν των αναλύσεων επισημαίνει τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της περιοχής ως επιταχυντές της επώασης του φαινομένου, υποτιμούν όμως τον ρόλο που έπαιξε η κατάρρευση του ευρωπαϊκού οράματος και η κρίση εσωστρέφειας της Ευρώπης καθώς και η απουσία συνεκτικής ηγεμονικής δύναμης στην περιοχή.

Αντ αυτού ρόλο προστάτη ανέλαβε η Τουρκία, στο πλαίσιο της πολιτικής του στρατηγικού βάθους που εφάρμοσε ο πρώην πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου.

Η αστοχία των ευρωπαϊκών πολιτικών απέναντι στην Άγκυρα και η υποτίμηση του φαινομένου Ερντογάν έχουν επιτρέψει στην ασταθή και επικίνδυνη Τουρκία να διαθέτει μακρύ χέρι στα Βαλκάνια εκμεταλλευόμενη τον θρησκευτικό φανατισμό και το κοινό έδαφος που προσφέρει το Ισλάμ.

Οι ίδιες αναλύσεις εστιάζουν σχεδόν αποκλειστικά στο Κόσοβο όταν αυτό εφάπτεται με την πΓΔΜ, την Αλβανία και το Μαυροβούνιο. Χώρες που αποτελούν πυριτιδαποθήκες και όπου το Αλβανικό εθνικό στοιχείο που θρησκευτικά κυριαρχεί το Ισλάμ επικρατεί.

Υπ αυτό το πρίσμα το ακραίο Ισλάμ που όλοι φοβούνται ότι μπορεί να αποδειχθεί η θρυαλλίδα για την ανάφλεξη των Βαλκανίων υποθάλπεται και επωάζεται μέσα στον αλβανικό εθνικισμό που οι ίδιες δυνάμεις προώθησαν και εδραίωσαν στο πλαίσιο της στρατηγικής διαμόρφωσης σφαιρών επιρροής. Τη σκανδάλη όμως τώρα κρατά η Άγκυρα και η Ευρώπη πίεση για την ενίσχυση της δυναμικής του αλβανικού εθνικισμού στα Σκόπια, τη στιγμή που Αλβανία και Κόσοβο βρίσκεται σε φάση πολιτικής αποσταθεροποίησης και αυξημένων εσωτερικών εντάσεων.

Οι σχέσεις Κόβου-Σαουδικής Αραβίας και η ανάπτυξη του ακραίου Ισλάμ

Σύμφωνα με τη βουλευτή της Αριστεράς Σεβίμ Νταγκντελέν, που υπέβαλε το σχετικό ερώτημα στη γερμανική Βουλή, το Κοσσυφοπέδιο τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε κέντρο της ισλαμιστικής τρομοκρατίας στα Βαλκάνια, κι αυτό κάτω από το βλέμμα της διεθνούς στρατιωτικής δύναμης KFOR, η οποία βρίσκεται στην περιοχή και στην οποία συμμετέχουν 700 Γερμανοί στρατιώτες.
Η ίδια υπογραμμίζει την ανάγκη η γερμανική κυβέρνηση να δώσει στη δημοσιότητα τα στοιχεία που γνωρίζει για τον αριθμό των ισλαμιστών μαχητών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή του Κοσσυφοπεδίου, δεδομένου μάλιστα ότι στη Γερμανία ζουν περίπου 400.000 μετανάστες από την περιοχή αυτή.

«Μεγάλες αποστολές ισλαμιστών από τη Σαουδική Αραβία δραστηριοποιούνται στο Κοσσυφοπέδιο και προωθούν την ουαχαμπίτικη ερμηνεία του Ισλάμ, μέσα από τη διδασκαλία Σαουδαράβων ιεροκηρύκων»

γράφει η γερμανική κυβέρνηση σε απάντησή της, μετά από σχετικό ερώτημα για τις σχέσεις Κοσσυφοπεδίου-Σαουδικής Αραβίας, το οποίο κατέθεσε η κοινοβουλευτική ομάδα της Αριστεράς. Εκτός από τη δράση των ιεροκηρύκων, στο Κοσσυφοπέδιο δραστηριοποιούνται επίσης «σε διαρκή βάση» Άραβες ιδιώτες επενδυτές, ΜΚΟ, αλλά και κρατικά και ημικρατικά ιδρύματα.

Το χρονικό του προδιαγραφέντος εγκλήματος

Το Κοσσυφοπέδιο έχει μόλις 2 εκατομμύρια κατοίκους. Από το 2012 μέχρι πέρυσι, περί τα 316 άτομα, ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά, άφησαν το Κοσσυφοπέδιο με σκοπό να ενταχθούν στην τρομοκρατική οργάνωση Ισλαμικό Κράτος. Το λιγότερο 58 από αυτούς υπολογίζεται ότι είναι ήδη νεκροί, ενώ γύρω στους 120 ξαναγύρισαν πίσω, σημειώνει ο εκπρόσωπος τύπου του υπουργείου Εσωτερικών του Κοσσυφοπεδίου Μπακί Κελανί σε ερώτηση της Deutsche Welle.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Κελανί αυτή την στιγμή εκκρεμούν κατηγορίες σε βάρος τουλάχιστον 240 ατόμων για οργάνωση και συμμετοχή σε τρομοκρατικές πράξεις, συμμετοχή σε τρομοκρατικές ενέργειες εκτός Κοσσυφοπεδίου, στρατολόγηση, υποστήριξη και χρηματοδότηση της τρομοκρατίας. Το 2013 συνελήφθησαν περίπου 130 κατηγορούμενοι. Οι αριθμοί αυτοί αποδεικνύουν ότι το ακραίο Ισλάμ σε μια χώρα κατά πλειοψηφία μουσουλμανική αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα, διότι παρά την τεράστια διεθνή στήριξη για την αντιμετώπισή του, οι αρχές του Κοσσυφοπεδίου δεν έχουν καταφέρει ακόμα να θέσουν την κατάσταση υπό έλεγχο.

Ο λόγος είναι ότι πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται δυσεπίλυτα κοινωνικά προβλήματα: φτώχεια, ανεργία που αγγίζει το 40%, έλλειψη προοπτικής. Ως εκ τούτου αυξάνεται η οργή και πολλοί ωθούνται στον ενστερνισμό ακραίων μορφών του Ισλάμ που προηγουμένως δεν υπήρχαν στη χώρα.

Η μουσουλμανική ταυτότητα μεταβάλλεται

Σύμφωνα με στοιχεία ειδικών σε θέματα ασφάλειας, περίπου 50.000 Κοσοβάροι είναι σήμερα υποστηρικτές του συντηρητικού Ισλάμ. Η πλειοψηφία του πληθυσμού άλλωστε στο πιο πρόσφατα συσταθέν κράτος της Ευρώπης ασπάζονται το Ισλάμ. Αλβανοί, Ρομά, Τούρκοι, Βόσνιοι. Σήμερα, μπορεί να δει κανείς όλο και περισσότερες γυναίκες με μαντίλα σε αντίθεση με 15 χρόνια πριν, που κάτι τέτοιο αποτελούσε εξαίρεση. Ακόμα και οι γυναίκες που κυκλοφορούν με το πρόσωπό τους εντελώς καλυμμένο δεν αποτελούν σπάνιο φαινόμενο.

Μάλιστα το παραδοσιακό Ισλάμ με επιρροές από το μυστικιστικό πνεύμα του σουφισμού, όπως είναι γνωστό από την περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, σταδιακά αρχίζει να εκτοπίζεται και να επισκιάζεται από πιο αυστηρές μορφές του Ισλάμ, που φαίνεται να έχουν σαουδαραβική προέλευση.

Το καλοκαίρι του 2016 το Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών KIPRED δημοσίευσε έρευνα γύρω από την επιρροή της θρησκείας στην κοσοβαρική ταυτότητα. Σύμφωνα με τον συγγραφέα της έρευνας, Λουλτσίμ Πεσί,

  • το 57% των Αλβανών στο Κοσσυφοπέδιο αυτοπροσδιορίζονται ως «Αλβανοί μουσουλμανικού δόγματος»
  • ενώ το 32% «αρχικά ως μουσουλμάνοι και έπειτα ως Αλβανοί».

Τζαμιά και ιεροκήρυκες εν μέσω οικονομικής ένδειας

Όπως επισημαίνει η Deutsche Welle, ο προσηλυτισμός των Αλβανών στο Ισλάμ ξεκίνησε σταδιακά μετά τον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου. Η Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και άλλα ισλαμικά κράτη επένδυσαν μαζικά στην ανοικοδόμηση της χώρας και στην ανακατασκευή των κατεστραμμένων τζαμιών, απέστειλαν ιεροκήρυκες και στήριξαν οικονομικά τα φτωχά στρώματα.

Σήμερα υπάρχουν στο Κοσσυφοπέδιο 742 τζαμιά, στα οποία προστίθενται πολλά άλλα κτήρια θρησκευτικού χαρακτήρα αλλά και σχολεία μελέτης του Κορανίου.
Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Άγκον Ντεμγιάχα, επί σειρά ετών η πολιτική ηγεσία ήταν αδιάφορη απέναντι σε όλες αυτές τις εξελίξεις. Επίσης και ο κοινωνιολόγος Σμαήλ Χασάν επιρρίπτει ευθύνες στο κακό εκπαιδευτικό σύστημα του Κοσσυφοπεδίου, το οποίο δεν κατάφερε να εμφυσήσει στους μαθητές την ιδέα μιας αυτόνομης ταυτότητας βασισμένης πάνω στη θρησκευτική ανεκτικότητα.
Πάντως άλλοι ειδικοί, όπως ο θεολόγος Μπεσά Ισμαΐλι εκτιμά ότι σε καμία περίπτωση η τρομοκρατία δεν θα πρέπει να συνδεθεί με το Ισλάμ εν γένει, υπενθυμίζοντας ότι στους κόλπους των απλών μουσουλμάνων πιστών του Κοσσυφοπεδίου εκλείπει ο εξτρεμισμός.

Από την πλευρά του, ο Φλόριαν Κεχαγιά, διευθυντής του Κέντρου Σπουδών για την Ασφάλεια (KCSS) στο Κοσσυφοπέδιο θεωρεί ότι το πρόβλημα του ισλαμικού εξτρεμισμού οφείλεται στην κακή οικονομική κατάσταση της χώρας και στις αδύναμες κοινωνικές δομές που συνοδεύονται από μια γενικότερη έλλειψη προοπτικής. Όπως επισημαίνει, όλες οι προσπάθειες για διαφωτισμό αναφορικά με τα ζητήματα πίστης πέφτουν στο κενό λόγω των δύσκολων κοινωνικών προβλημάτων.

Διευθυντής Πληροφοριών στο Crisis Monitor και επικεφαλής του συντονιστικού συμβουλίου της Crisis Zone, δημοσιογράφος, με ειδίκευση στα οικονομικά, τραπεζικά και διεθνή θέματα. Συνδέοντας τις κουκίδες μπορούμε να καταλήξουμε σε αποτελέσματα, αν δεν τις συνδέσουμε θα παραμείνουμε στο σκοτάδι. Εχει διατελέσει επί δέκα σχεδόν έτη διευθυντής του sofokleousin.gr και έχει διατελέσει σε επιτελικές θέσεις σε αρκετά ακόμα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα.